T (+31) (0)20 6 13 22 52
Vliegtuigencyclopedie
< vliegtuig-
encyclopedie
EERSTE VLUCHT 1957
De MB.326 was een van de klassieke straaltrainers voor de basisvliegopleiding uit de jaren 1950 en 1960 en verscheen ook in eenpersoons vorm als licht aanvals- vliegtuig, de MB.326K. De MB.326 werd, behalve in Italië, ook gebouwd in Australië, in Brazilië (als de Embraer AT-26 Xavante) en in Zuid-Afrika (als de Atlas Impala).
MB.326G
lengte 10,64 m
spanwijdte 10,85 m
motor 1 × Rolls-Royce Viper, 1547 kg stuwdruk
max startgewicht 5217 kg
max snelheid 867 km/u
capaciteit 2 personen
MB.339
EERSTE VLUCHT 1976
De opvolger van de MB.326 heeft een herzien neusstuk, zodat de instructeur een beter zicht heeft over het hoofd van zijn leerling heen. De MB.339 wordt bij de Italiaanse luchtmacht ingezet voor de basis- en jachtvliegopleiding, maar valt met zijn rechte vleugel en oude Viper-motor niet in dezelfde klasse als de Alpha Jet en BAE Hawk.
MB.339A
lengte 10,97 m
spanwijdte 10,85 m
motor 1 × Rolls-Royce Viper, 1814 kg stuwdruk
max startgewicht 5897 kg
max snelheid 898 km/u
capaciteit 2 personen
AERO – Tsjechië
Aero Vodochody, gevestigd op het vliegveld Vodochody bij Praag, dateert van 1919.
Ae 45
EERSTE VLUCHT 1947
De ronde neus van dit klassieke reisvliegtuigje met vier tot vijf zitplaatsen is wellicht ontleend aan de Duitse Siebel Si 204, die in de Tweede Wereldoorlog bij Aero werd gebouwd. Ondanks een beperkte behoefte aan een dergelijk toestel in het Oostblok werden toch zo'n 800 Ae 45's gebouwd in verschillende versies, waar- onder de Ae 145. Ze werden tot in China toe gebruikt.
Ae 145
lengte 7,54 m
spanwijdte 12,60 m
motor 2 × Walter Minor, 2 × 105 pk
max startgewicht 1510 kg
max snelheid 270 km/u
capaciteit 4-5 personen
L-29 Delfin
EERSTE VLUCHT 1959
Als winnaar van een competitie in 1961 werd de Delfin (Dolfijn) gekozen als standaardtrainer voor de basis- opleiding voor alle Warschaupactlanden, behalve Polen, dat wilde doorgaan met de eigen PZL TS-11 Iskra. De Sovjet-Unie nam ruim 2000 Delfins af van de in totaal 3500. Het type werd opgevolgd door de L-39 Albatros.
L-29
lengte 10,81 m
spanwijdte 10,29 m
motor 1 × Motorlet M701, 890 kg stuwdruk
max startgewicht 3540 kg
max snelheid 655 km/u
capaciteit 2 personen
EERSTE VLUCHT 1968
De L-39 was de eerste straaltrainer met een turbofan- motor, waardoor hij relatief economisch in het gebruik is. Circa 3000 L-39's zijn gebouwd, waarvan veel voor de Sovjet-Unie. Nu in productie is de L-59 Super Albatros, die een modernere cockpit heeft en een sterkere motor. Veel oudere L-39s zijn nog in militaire dienst, maar zo'n 300 zijn verkocht aan welgestelde privévliegers in de VS.
L-39C
lengte 12,13 m
spanwijdte 9,46 m
motor 1 × Ivchenko AI-25, 1720 kg stuwdruk
max startgewicht 4700 kg
max snelheid 750 km/u
capaciteit 2 personen
L-159
EERSTE VLUCHT 1997
In 1993 bracht Aero de L-139 uit, een gemoderniseerde L-39 met een Amerikaanse TFE731-motor. Deze ging niet in productie, maar leidde tot de ontwikkeling van het eenpersoons lichte gevechtsvliegtuig L-159A, met de van de TFE731 afgeleide F124. De achterste zitplaats
is eenvoudigweg vervangen door een brandstoftank. Tsjechië kocht 72 L-159A's, maar de meeste ervan zijn opgeslagen en en enkele verbouwd tot tweezits trainer.
is eenvoudigweg vervangen door een brandstoftank. Tsjechië kocht 72 L-159A's, maar de meeste ervan zijn opgeslagen en en enkele verbouwd tot tweezits trainer.
L-159A
lengte 12,72 m
spanwijdte 9,54 m
motor 1 × Honeywell F124, 2849 kg stuwdruk
max startgewicht 8000 kg
max sneheid 935 km/u
capaciteit 1 persoon
Giovanni Agusta vloog in 1907 met zijn eerste vliegtuig en stichtte een bedrijf in Cascina Costa, bij Milaan-Malpensa. Na de Tweede Wereldoorlog fabriceerde het motorfietsen voor het begon met de licentiebouw van Bell-helikopters. Eigen helikopterontwerpen waren geen succes tot de A109 verscheen. Agusta fuseerde met Westland tot Agusta Westland.
EERSTE VLUCHT 1971
De A109, die oorspronkelijk de naam Hirundo (Zwaluw) meekreeg, is een snel toestel dat veel wordt gebruikt
als zakenheli, ambulance en militaire helikopter. Er zijn verscheidene versies gebouwd, waaronder het huidige productiemodel, de A109E, genaamd Power, die is uitgerust met Arrius- of PW206-motoren. In China bouwt Changhe Aircraft Industries het toestel als de CA109.
als zakenheli, ambulance en militaire helikopter. Er zijn verscheidene versies gebouwd, waaronder het huidige productiemodel, de A109E, genaamd Power, die is uitgerust met Arrius- of PW206-motoren. In China bouwt Changhe Aircraft Industries het toestel als de CA109.
A109A Mk.II
romplengte 10,73 m
rotordiameter 11,32 m
motor 2 × Allison 250, 2 x 420 pk
max startgewicht 2600 kg
max snelheid 311 km/u
capaciteit 8 personen
EERSTE VLUCHT 1987
De AW101, aanvankelijk aangeduid als EH101 en door de Britse strijdkrachten Merlin genaamd , is een grote helikopter met drie RTM322- of T700-motoren, bedoeld als marine-, militaire transport- en passagiersheli. Een Canadese versie als reddingshelikopter is de CH-149 Cormorant. Een Amerikaanse uitvoering, de Lockheed VH-71 Kestrel-viphelikopter voor de president, is in 2009 geannuleerd wegens de buitensporig hoog oplopende kosten van meer dan 6 miljard dollar voor 23 machines.
Merlin HC.3
romplengte 19,53 m
rotordiameter 18,59 m
motor 3 × Rolls-Royce / Turboméca RTM322, 3 x 2312 pk
max startgewicht 15 600 kg
max kruissnelheid 278 km/u
capaciteit 30 passagiers
AW139
EERSTE VLUCHT 2001
De AW.139, die eerst AB.139 heette, werd ontwikkeld door Agusta en Bell, maar het Amerikaanse bedrijf trok zich terug uit het project. De motoren zijn PT6- of CT7- turbines. De assemblage vindt plaats in Italië en in de Amerikaanse Agusta Westland-fabriek in Philadelphia. Een vergrote variant, de AW149, is in ontwikkeling en is voornamelijk gedacht als militaire transporthelikopter.
AW139
romplengte 13,52 m
rotordiameter 13,80 m
motor 2 × Pratt & Whitney Canada PT6, 2 x 1530 pk
max startgewicht 6400 kg
max snelheid 310 km/u
capaciteit 15 passagiers
Verkeersvliegtuigen van nationale Europese vliegtuigfabrikanten waren vaak geen commercieel succes. Begin jaren zeventig bundelden de Franse, Duitse, Britse en Spaanse industrie daarom hun krachten in het Airbus-consortium. Airbus is nu een dochter van EADS; de Britse partner BAE heeft zich teruggetrokken. Airbus heeft assemblagelijnen in Toulouse, Hamburg en Sevilla. De vleugels worden nog steeds gemaakt in Filton in Engeland.
EERSTE VLUCHT 1972
Airbus' eerste product was het grote verkeersvliegtuig voor middellange afstanden de A300. 561 stuks werden gebouwd, met de A300B2, A300B4 en A300-600 als de belangrijkste versies, de laatste met het herontworpen staartstuk en de tweemans cockipt van de A310. Zijn brede romp maakt de A300 een geschikt vrachtvliegtuig; veel exemplaren zijn als zodanig gebouwd of verbouwd.
A300-600
lengte 54,08 m
spanwijdte 44,84 m
motor 2 × General Electric CF6,
2 × 25 400 kg stuwdruk
max startgewicht 165 000 kg
max kruissnelheid 890 km/u
capaciteit 267-344 passagiers
EERSTE VLUCHT 1982
De A310, oorspronkelijk aangeduid als A300B10, is een verkorte A300 met een nieuwe, kleinere vleugel, een herontworpen staartstuk en een tweemans cockpit. Evenals zijn grotere broer wordt hij aangedreven door GE CF6- of P&W JT9-turbofanmotoren. Er zijn 255 stuks gebouwd, inclusief A310-300's met een vergroot vlieg- bereik. De verbouwde A310 MRTT, die is besteld door de Duitse en Canadese luchtmacht, is een tank- en transportvliegtuig met tankslangen aan de vleugeltips.
A310-300
lengte 46,66 m
spanwijdte 43,90 m
motor 2 × General Electric CF6,
2 × 22 680 kg stuwdruk
max startgewicht 150 000 kg
max kruissnelheid 890 km/u)
capaciteit 218-280 passagiers
Alenia komt voort uit de vliegtuigfabriek van Fiat. Alenia maakt nu deel uit van de
Finmeccanica- groep en is betrokken bij verscheidene internationale projecten zoals AMX, ATR en Eurofighter.
G.222 / C-27J Spartan
EERSTE VLUCHT 1970
De G.222, door Fiat-constructeur Gabrielli oorspronkelijk voorzien met een batterij liftstraalmotoren voor verticale starts, werd uiteindelijk gebouwd als een conventioneel militair transportvliegtuig met alleen twee T64- of Tyne- turbopropmotoren. Ruim 100 G.222's werden gebouwd, waaronder een paar voor de Amerikaanse luchtmacht onder de aanduiding C-27A Spartan. De C-27J is een vernieuwde uitvoering die sinds 2000 in productie is.
C-27J
lengte 22,70 m
spanwijdte 28,70 m
motor 2 × Rols-Royce AE2100, 2 x 4640 pk
max startgewicht 30 500 kg
max snelheid 602 km/u
capaciteit 60 passagiers
Oleg Antonov (1906-1984), geboren in Moskou, ontwierp zweefvliegtuigen en lichte Yakovlev- vliegtuigen voor hij zijn eigen ontwerpbureau begon, dat in 1952 verhuisde naar Kiev in Oekraïne. Antonov heeft een opmerkelijke reeks transportvliegtuigen gebouwd, van kleine tot zeer grote. Het bedrijf zoekt nu afzetmarkten voor zijn nieuwste vliegtuigen, het militaire transporttoestel de An-70 en de regionale verkeersvliegtuigen An-140 en An-148.
EERSTE VLUCHT 1947
Een langzame tweedekker was een prima oplossing toen Antonov werd gevraagd een landbouwvliegtuig te ontwikkelen dat de uitgestrekte collectieve boerderijen van de Sovjet-Unie moest besproeien. Er konden ook twaalf mensen mee in plaats van bestrijdingsmiddelen, en de An-2 Colt ontpopte zich als 'Siberische schoolbus' en standaard l licht transportvliegtuig, civiel en militair, van de communistische wereld. Ruim 18 000 An-2s zijn gebouwd, waarvan 13 000 door PZL-Mielec in Polen en ook nog honderden, met de aanduiding Y-5, in China.
An-2P
lengte 12,40 m
spanwijdte 18,18 m
motor 1 × Shvetsov ASh-621, 1000 pk
max startgewicht 5500 kg
max snelheid 258 km/u
capaciteit 12-14 passagiers
EERSTE VLUCHT 1957
Uit de An-8, een vrachtvliegtuig met twee schroefturbine- motoren, werd de An-10 ontwikkeld, een viermotorig verkeersvliegtuig, vergelijkbaar met de Il-18, maar
in staat om primitievere vliegvelden te gebruiken. De capaciteit liep uiteen van 84 stoelen, met een kinder- speelhoek achterin, in de oorspronkelijke uitvoering
tot maximaal 115 in de verlengde An-10A. Iets meer
dan 100 stuks werden gebouwd. In 1973 werden zij
uit het luchtverkeer teruggetrokken na een ongeluk, nadat er vermoeidheidsscheurtjes werden aangetroffen.
in staat om primitievere vliegvelden te gebruiken. De capaciteit liep uiteen van 84 stoelen, met een kinder- speelhoek achterin, in de oorspronkelijke uitvoering
tot maximaal 115 in de verlengde An-10A. Iets meer
dan 100 stuks werden gebouwd. In 1973 werden zij
uit het luchtverkeer teruggetrokken na een ongeluk, nadat er vermoeidheidsscheurtjes werden aangetroffen.
An-10A
lengte 34,00 m
spanwijdte 38,00 m
motor 4 × Ivchenko AI-20, 4 x 4000 pk
max startgewicht 55 100 kg
max kruissnelheid 680 km/u
capaciteit 100-115 passagiers
In 1935 ging Larry Bell weg bij Consolidated Aircraft en begon hij zijn eigen bedrijf in Buffalo in de staat New York. Bell bouwde een aantal onconventionele jagers en experimentele vliegtuigen, waaronder de X-1, maar vond zijn ware stiel als helkopterfabrikant: Bell bouwde de helikopters die ikonen zijn van de oorlogen in Korea en Vietnam. Het bedrijf zetelt nu in Fort Worth in Texas.
P-63 Kingcobra
EERSTE VLUCHT 1942
Net als zijn voorganger, de P-39 Airacobra, had de P-63 een achter de cockpit gemonteerde motor. Een lange propelleras liet de motor vrij voor bewapening, waar- onder een 37 mm-kanon dat door de naaf heen schoot. De P-63 werd door de Amerikanen niet aan het front ingezet in de Tweede Wereldoorlog. De Sovjet-Unie ontving de meeste van de 3000 geproduceerde P-63's en gebruikte ze als aanvalsvliegtuig aan het Oostfront.
P-63A
lengte 9,96 m
spanwijdte 11,68 m
motor 1 × Allison V-1710, 1325 pk
max startgewicht 4763 kg
max snelheid 660 km/u
capaciteit 1 persoon
EERSTE VLUCHT 1945
De Bell 47, voornamelijk ontworpen door Arthur Young, was 's werelds eerste helikopter die voor civiel gebruik werd goedgekeurd. Het Amerikaanse leger zette hem als de OH-13 in voor verkennings- en verbindingswerk, en als ambulance met buitenboordbrancards, bekend van MASH. Bell, Westland, Agusta en Kawasaki samen bouwden meer dan 5600 Bell 47's. Sommige modellen, zoals de Bell 47J Ranger, hadden een conventionele cabine in plaats van de karakteristieke 'vissenkom'.
47G-3B
romplengte 9,63 m
rotordiameter 11,32 m
motor 1 × Lycoming O-435, 280 pk
max startgewicht 1340 kg
max snelheid 169 km/u
capaciteit 3 personen
EERSTE VLUCHT 1956
De Bell 204, aangedreven door een lichte en toch sterke asturbinemotor, werd gebouwd voor het Amerikaanse leger, dat hem achtereenvolgens aanduidde als H-40, HU-1 en UH-1. De bijnaam 'Huey' verdrong de officiële legernaam Iroquois. Honderden UH-1A's, -B's en -C's deden in Vietnam dienst, hoewel de grotere UH-1D/-H nog veel talrijker was. De 204 werd ook in licentie gebouwd door Fuji en Agusta, en onder de Italiaanse modellen was ook een marinehelikopter, de AB.204AS.
204B
romplengte 12,31 m
rotordiameter 14,63 m
motor 1 × Lycoming T53, 1100 pk
max startgewicht 4310 kg
max snelheid 222 km/u
capaciteit 10 personen
EERSTE VLUCHT 1960
De Bell 205, een vergrote 204, werd ontwikkeld om een sectie van tien soldaten te vervoeren plus twee boord- schutters. De legeraanduiding van dit H-1-model was UH-1D, of UH-1H met een sterkere motor. De US Army ontving 7000 exemplaren voor de oorlog in Vietnam, waar duizenden Hueys verloren gingen. Andere werden gebouwd in Duitsland, Italië, Japan en Taiwan. Vele zijn nog steeds in dienst. De 212 is een tweemotorig model.
UH-1H
romplengte 12,77 m
rotordiameter 14,63 m
motor 1 × Lycoming T53, 1400 pk
max startgewicht 4765 kg
max snelheid 204 km/u
capaciteit 15 personen
EERSTE VLUCHT 1968
De Bell 212 is een variant van de 205 met twee motoren, en biedt zo meer veiligheid. Hij werd ontwikkeld voor de Canadese krijgsmacht, maar vond ook zijn weg naar de Amerikaanse militairen als de UH-1N en naar andere militaire en civiele afnemers. Onder de door Agusta gebouwde AB.212-modellen is de AB.212ASW-marine- helikopter. De UH-1Y van de Amerikaanse mariniers, uitgerust met veel sterkere T700-motoren, heeft een vierbladige rotor. Dat laatste geldt ook voor de Bell 412.
212
romplengte 12,92 m
rotordiameter 14,69 m
motor 2 × Pratt & Whitney Canada PT6, 2 × 900 pk
max startgewicht 5080 kg
max snelheid 241 km/u
capaciteit 15 personen
EERSTE VLUCHT 1979
De Bell 412 is een 212-uitvoering met een composieten vierbladige rotor die de prestaties verbetert en lawaai en trillingen vermindert. Militaire modellen worden CH-136 Griffon (Griffioen) genoemd door het Canadese leger, Griffin door de Britse RAF en Grifone door Agusta, dat ook van dit laatste Huey-model weer eigen varianten fabriceert. Ook in Indonesië worden Bell 412's gebouwd.
412SP
romplengte 12,70 m
rotordiameter 14,02 m
motor 2 × Pratt & Whitney Canada PT6, 2 × 900 pk
max startgewicht 5397 kg
max snelheid 259 km/u
capaciteit 15 personen
206 / H-58 Kiowa
EERSTE VLUCHT 1962
De als observatiehelikopter voor het Amerikaanse leger ontworpen Bell 206/OH-4 legde het af tegen de Hughes 500 / OH-6, maar had succes op de cviele markt als de JetRanger. Het toestel werd alsnog door de US Army in dienst genomen als de OH-58 Kiowa. De nieuwste OH-58D-versie heeft een op de rotorkop gemonteerd zichtsysteem. De 206L LongRanger is een verlengde zevenzitter. De tweemotorige 206LT was geen succes. De 206 is ook in licentie gebouwd door Agusta in Italië.
206B-3 JetRanger III
romplengte 9,50 m
rotordiameter 10,16 m
motor 1 × Allison 250, 420 pk
max startgewicht 1451 kg
max snelheid 224 km/u
capaciteit 5 personen
In 1916 richtte William Boeing een vliegtuigfabriek op in Seattle. In 1933 kwam het bedrijf uit met ziijn Boeing 247, het eerste verkeersvliegtuig met een moderne metalen constructie. In de jaren veertig en vijftig bouwde Boeing voornamelijk bommenwerpers, maar het revolutionaire straal- vliegtuig de Boeing 707 gaf het een toonaangevende positie op de verkeersvliegtuigenmarkt. Uiteindelijk nam Boeing in 1997 zijn grote rivaal McDonnell Douglas over.
EERSTE VLUCHT 1956
De KC-135 Stratotanker was het eerste tankvliegtuig
met straalaandrijving van de Amerikaanse luchtmacht. Het werd rechtstreeks ontwikkeld uit het Boeing 367-80- prototype, waaruit ook het 707-verkeersvliegtuig voort- kwam. Meer dan 800 C-135's werden gebouwd, waar- van kleine aantallen als Stratolifter-transportvliegtuig of
voor specialistische taken als elektronische verkenning. 450 toestellen, uitgerust met nieuwe motoren, zijn nog steeds in dienst, nu allemaal meer dan 45 jaar oud.
met straalaandrijving van de Amerikaanse luchtmacht. Het werd rechtstreeks ontwikkeld uit het Boeing 367-80- prototype, waaruit ook het 707-verkeersvliegtuig voort- kwam. Meer dan 800 C-135's werden gebouwd, waar- van kleine aantallen als Stratolifter-transportvliegtuig of
voor specialistische taken als elektronische verkenning. 450 toestellen, uitgerust met nieuwe motoren, zijn nog steeds in dienst, nu allemaal meer dan 45 jaar oud.
KC-135A
lengte 41,53 m
spanwijdte 39,87 m
motor 4 × Pratt & Whitney J57,
4 × 6237 kg stuwdruk
max startgewicht 134 717 kg
max snelheid 941 km/u
capaciteit 126 passagiers
EERSTE VLUCHT 1957
Hoewel verwant aan de militaire C-135 kreeg het 707- verkeersvliegtuig een iets bredere romp om plaats te bieden aan zes stoelen naast elkaar. De eerste versies, met dorstige, vieze en lawaaiige JT3C-turbojetmotoren, hadden een beperkt vliegbereik, maar het type werd volwassen in de vorm van de 707-300B Intercontinental, met JT3D-turbofanmotoren. Een betere variant voor de kortere afstanden, de Boeing 720, werd ook gebouwd. Er werden ruim 1000 707's en 154 720's gefabriceerd.
707-300B
lengte 46,61 m
spanwijdte 44,42 m
motor 4 × Pratt & Whitney JT3D,
4 × 8618 kg stuwdruk
max startgewicht 151 315 kg
max kruissnelheid 966 km/u
capaciteit 189 passagiers
EERSTE VLUCHT 1972
Net als de kleinere C-135 is de Boeing 707-300 bij een aantal landen in militaire dienst als tank- en transport- vliegtuig. Hij vormde ook het uitgangpunt voor enkele gespecialiseerde militaire uitvoeringen, waaronder de
E-3 Sentry (Schildwacht) of AWACS, een vliegend lucht- gevechtsleidingscentrum met een krachtige radar in een draaiende schotel op zijn rug. 68 E-3's zijn gebouwd, met oude TF33 (JT3D)- of moderne CFM56-turbofans.
E-3 Sentry (Schildwacht) of AWACS, een vliegend lucht- gevechtsleidingscentrum met een krachtige radar in een draaiende schotel op zijn rug. 68 E-3's zijn gebouwd, met oude TF33 (JT3D)- of moderne CFM56-turbofans.
E-3A
lengte 46,61 m (152 ft 11 in)
spanwijdte 44,42 m
motor 4 × Pratt & Whitney TF33,
4 × 9525 kg stuwdruk
max startgewicht 147 420 kg
max snelheid 853 km/u
capaciteit 17-23 personen
EERSTE VLUCHT 1963
Om de Boeing 707 voor lange afstanden aan te vullen en diens lichtere variant de 720 te vervangen, ontwierp Boeing een straalvliegtuig met dezelfde rompbreedte, maar met drie motoren aan de staart. De aanvankelijke 727-100 voor 131 passagiers werd gevolgd door de verlengde 727-200, en er werden meer dan 1800 stuks
van dit belangrijke verkeersvliegtuig gebouwd, de laatste in 1984. De 727 vliegt nog bij kleinere gebruikers, vaak met modificaties om de geluidsoverlast te verminderen.
van dit belangrijke verkeersvliegtuig gebouwd, de laatste in 1984. De 727 vliegt nog bij kleinere gebruikers, vaak met modificaties om de geluidsoverlast te verminderen.
727-200
lengte 46,69 m
spanwijdte 32,92 m
motor 3 × Pratt & Whitney JT8D,
3 × 7258 kg stuwdruk
max startgewicht 95 030 kg
max kruissnelheid 953 km/u
capaciteit 189 passagiers
EERSTE VLUCHT 1967
Boeing kwam pas een paar jaar na de BAC One-Eleven en de DC-9 met een 'baby-Boeing' met dezelfde romp- breedte als de 707 en 727. Het oorspronkelijke model de 737-100, goed voor 100 tot 115 passagiers, werd
al snel gevolgd door de iets verlengde 727-200. Dertig 737-100's en ruim 1000 737-200's werden gebouwd.
al snel gevolgd door de iets verlengde 727-200. Dertig 737-100's en ruim 1000 737-200's werden gebouwd.
737-200
lengte 30,48 m
spanwijdte 28,30 m
motor 2 × Pratt & Whitney JT8D, 2 × 7258 kg stuwdruk
max startgewicht 53.070 kg
max snelheid 876 km/u
capaciteit 115-130 passagiers
EERSTE VLUCHT 1984
De 737-300 was de eerste van de tweede generatie 737's en introduceerde de nieuwe Frans-Amerikaanse CFM56- turbofan. Om genoeg grondspeling te krijgen werden de motoren niet onder, maar voor de vleugel geplaatst, en werden de motorgondels aan de onder- kant afgeplat, vandaar hun ovale vorm. Er werden 1113 exemplaren van de 737-300 gebouwd. De 737-400 is een verlengde en de -500 is een verkorte uitvoering.
737-300
lengte 33,40 m
spanwijdte 28,90 m
motor 2 × CFM56, 2 × 9072 kg stuwdruk
max startgewicht 61 236 kg
max snelheid 876 km/u
capaciteit 110-149 passagiers
EERSTE VLUCHT 1988
De 737-400 is een 737-300-variant die voor de vleugel met 1,80 m en achter de vleugel met 1,20 m is verlengd, zodat hij net zo veel passagiers kan meenemen als de oude Boeing 727, maartegen lagere gebruikskosten. Een staartbumper voorkomt dat het langere achterstuk van de romp tegen de startbaan kan schuren in de start. Ondanks concurrentie van de nieuwe A320 van Airbus werden bijna 500 exemplaren van de 737-400 gebouwd.
737-400
lengte 36,45 m
spanwijdte 28,90 m
motor 2 × CFM56, 2 × 9979 kg stuwdruk
max startgewicht 62 820 kg
max snelheid 876 km/u
capaciteit 146-188 passagiers
FIRST FLIGHT 1989
De 737-500 is ongeveer zo groot als de oude 737-200, die hij moest vervangen. Hij is afgeleid van de grotere 737-300 en daardoor in sommige opzichten zwaarder
dan eigenlijk nodig is, maar daar staan standaardisatie- voordelen tegenover voor maatschappijen die meerdere varanten van hetzelfde vliegtuig in gebruik hebben. De productie van het 737-500-model beliep 389 toestellen.
dan eigenlijk nodig is, maar daar staan standaardisatie- voordelen tegenover voor maatschappijen die meerdere varanten van hetzelfde vliegtuig in gebruik hebben. De productie van het 737-500-model beliep 389 toestellen.
737-500
lengte 31,01 m
spanwijdte 28,90
motor 2 × CFM56, 2 × 8391 kg stuwdruk
max startgewicht 52 390 kg
max snelheid 876 km/u
capaciteit 108-132 passagiers
EERSTE VLUCHT 1997
De derde generatie 737's ofwel de Next Generation, die een heel nieuwe, grotere vleugel heeft, nieuwe staart- vlakken en een gemoderniseerde cockpit, is er in vier maten: de 737-600, -700, -800 en -900. De 737-700 vloog het eerst. Net als zijn grotere broers wordt de -700 vaak voorzien van winglets, die het brandstofverbruik in kruisvlucht verminderen. Van de -700 afgeleid is de BBJ, die zelf weer leidde tot de -700ER voor lange afstanden.
737-700
lengte 33,63 m
spanwijdte 34,31 m
motor 2 × CFM56, 2 × 9344 kg stuwdruk
max startgewicht 60 330 kg
max snelheid 876 km/u
capaciteit 126-149 passagiers
EERSTE VLUCHT 1998
De Boeing Business Jet is een zakenjetvariant van de 737-700, met een intercontinentaal vliegbereik dankzij sterke motoren die het meenemen van extra brandstof mogelijk maken. Luxe opties zijn een slaapkamer, een badkamer met douche en een eet- en vergaderruimte. De BBJ kan ook als eersteklas verkeersvliegtuig met 63 stoelen worden ingericht. Is een BBJ te krap, dan zijn er de BBJ2 en BBJ3, gebaseerd op de 737-800 en -900.
BBJ
lengte 33,63 m
spanwijdte 35,79 m
motor 2 × CFM56, 2 × 11 975 kg stuwdruk
max startgewicht 77 560 kg
max snelheid 876 km/u
capaciteit 24-63 passagiers
EERSTE VLUCHT 1997
De 737-800 is zes meter langer dan de -700 en vervoert zo'n 40 passagiers extra. Met meer dan 2000 orders is dit het best verkochte Next Generation-model. De 6000e Boeing 737, een 737-800, werd in april 2009 afgeleverd. De BBJ2 is de uitvoering als zakenjet. Het maritieme patrouillevliegtuig P-8 wordt gebaseerd op de 737-800.
737-800
lengte 39,47 m
spanwijdte 34,31 m
motor 2 × CFM56, 2 × 10 977 kg stuwdruk
max startgewicht 70 535 kg
max snelheid 876 km/u
capaciteit 162-189 passagiers
EERSTE VLUCHT 1998
Het kleinste lid van de 737 Next Generation-familie, de 737-600, heeft de grotere vleugel en staartvlakken niet echt nodig, en net als zijn tegenhanger van Airbus, de A318, is dit toestel relatief duur in het gebruik en weinig succesvol. Er zijn 69 stuks geleverd, waarvan 35 aan de eerste klant, SAS, en er zijn geen nieuwe orders meer.
737-600
lengte 31,24 m
spanwijdte 34,31 m
motor 2 × CFM56, 2 × 8845 kg stuwdruk
max startgewicht 56 245 kg
max snelheid 876 km/u
capaciteit 110-132 passagiers
EERSTE VLUCHT 2000
De 737-900, in 1997 gelanceerd, is waarschijnlijk de ultieme 737 qua lengte. De oorspronkelijke 737-900 biedt meer cabineruimte dan de 737-800, maar geen grotere passagierscapaciteit en geen hoger maximum-gewicht, en er werden maar 50 exemplaren afgeleverd. De -900ER echter kan 215 passagiers vervoeren, ruim twee keer zo veel als de originele 737. De -900ER heeft standaard winglets. De BBJ3 is de zakenjetuitvoering.
737-900ER
lengte 42,11 m
spanwijdte 35,79 m
motor 2 × CFM56, 2 × 12 383 kg stuwdruk
max startgewicht 85 139 kg
max snelheid 876 km/u
capaciteit 180-215 passagiers
Joseph-Armand Bombardier was een uitvinder van sneeuwvoertuigen. Het industrieconcern Bombardier nam in 1986 Canadair over. Bombardier Aerospace zet de productie voort van de vliegtuigen van Canadair, waaronder de CRJ-familie van regionale jets. Bombardier heeft ook Short Brothers, Learjet en De Havilland Canada overgenomen. Een nieuw type straalverkeers- vliegtuig, de CS100/CS300, is in ontwikkeling.
EERSTE VLUCHT 1996
De Global Express heeft dezelfde rompdwarsdoorsnede als de CL-600 Challenger, maar het is een grotere en snellere zakenjet met een extreem groot vliegbereik, die naar elke plaats op aarde kan vliegen met hooguit één tankstop onderweg. Een militaire versie die is uitgerust met een radarsysteem voor het overzien van het slag- veld is nu in Engelse dienst met de naam Sentinel R.1.
Global Express XRS
lengte 30,30 m
spanwijdte 28,50 m
motor 2 × Rolls-Royce BR710, 2 × 6690 kg stuwdruk
max startgewicht 44 452 kg
max kruissnelheid 950 km/u
capaciteit 8-19 passagiers
BD-700 Global 5000
EERSTE VLUCHT 2003
De Global 5000, een variant van de Global Express, heeft een 80 cm kortere romp en heeft minder ruimte voor brandstof in de staart en in de vleugels, waardoor het vliegbereik met acht passagiers wordt teruggebracht tot 8890 km, nog ruim voldoende voor transatlantische vluchten. De eerste afleveringen vonden plaats in 2005.
Global 5000
lengte 29,49 m
spanwijdte 28,50 m
motor 2 × Rolls-Royce BR710, 2 × 6690 kg stuwdruk
max startgewicht 39 780 kg
max kruissnelheid 950 km/u
capaciteit 8-19 passagiers
BD-100 Challenger 300
EERSTE VLUCHT 2001
Bombardiers eerste nieuwe vliegtuigontwerp, in 2002 omgedoopt van Continental in Challenger 300, moest het gat in het assortiment aan zakenjets van het bedrijf dichten tussen de Learjet en de Challenger 600. Het is ontworpen om een kleine 5500 km te vliegen met acht mensen aan boord. In 2008 waren 200 stuks gebouwd.
Challenger 300
lengte 20,93 m
spanwijdte 19,46 m
motor 2 × Honeywell AS907, 2 × 3096 kg stuwdruk
max startgewicht 17 622 kg
max kruissnelheid 870 km/u
capaciteit 8-15 passagiers
Britten-Norman is a een kleine Britse vliegtuigfabriek, gevestigd in Bembridge op het eiland Wight.
BN-2 Islander
EERSTE VLUCHT 1965
De door John Britten en Desmond Norman ontworpen Islander is een licht transporttoestel voor korte starts en landingen (STOL) met een vast landingsgestel, dat veel wordt gebruikt voor luchtdiensten naar kleine eilandjes. De cabine heeft geen gangpad, maar zes deuren. Een militair model staat bekend als de Defender. De BN-2T Turbine Islander heeft Allison 250-turbopropmotoren, terwijl de Trislander een uitvoering is met drie zuiger- motoren, waarvan er een op het kielvlak is gemonteerd.
BN-2B-20
lengte 10,86 m
spanwijdte 14,94 m
motor 2 × Lycoming O-540, 2 × 300 pk
max startgewicht 2993 kg
max snelheid 280 km/u
capaciteit 10 personen
Carl Bücker, in de Eerste Wereldoorlog piloot bij de Duitse marine, gaf in de jaren twintig leiding aan de Zweedse vliegtuigfabriek Svenska Aero. Met zijn constructeur Anders Andersson keerde hij naar Duitsland terug en begon er in 1933 Bücker Flugzeugbau. Het bedrijf in Berljin-Johannistal, later in Rangsdorf, bouwde drie beroemde lesvliegtuigen. Na afoop van de oorlog werd Bücker door de Russen ontmanteld.
EERSTE VLUCHT 1934
De Jungmann (Junior), een elementair lesvliegtuig van de hand van Andersson, werd al snel door de Luftwaffe in dienst genomen. Toen ze bij de vliegscholen werden afgelost door de Bestmann, gingen veel Jungmanns als licht nachtaanvalvliegtuig naar het Oostfront. Bü 131's werden ook gebouwd in Zwitserland, in Spanje (als de C.1.131), in Japan (Ki-86/K9W) en in Tsjechoslowakije.
Bü 131B
lengte 6,60 m
spanwijdte 7,40 m
motor 1 × Hirth HM 504, 105 pk
max startgewicht 680 kg
max snelheid 183 km/u
capaciteit 2 personen
Bü 133 Jungmeister
EERSTE VLUCHT 1935
De Jungmeister, een verkleinde, eenzits uitvoering van de Jungmann met een sterkere motor, was een lucht- acrobatisch vliegtuig van wereldklasse, maar het werd vooral als eenpersoons lesvliegtuig voor de gevorderde training van jachtvliegers gebouwd. De belangrijkste versie, de Bü 133C, had in plaats van een Hirth-lijnmotor een stermotor van Siemens. Spanje en Zwitserland bouwden elk ongeveer 50 Jungmeisters in licentie.
Bü 133C
lengte 6,00 m
spanwijdte 6,60 m
motor 1 × Siemens Sh 14, 160 pk
max startgewicht 585 kg
max snelheid 220 km/u
capaciteit 1 persoon
EERSTE VLUCHT 1939
Om de elementaire vliegopleiding te moderniseren ontwierp Andersson een eendekker met de zitplaatsen naast elkaar, de Bestmann, die in productie genomen werd bij Bücker, bij Fokker in bezet Nederland en bij Zlín in Tsjechoslowakije, terwijl hij in Zweden in licentie gebouwd werd als de Sk 25. Na de oorlog bleef Zlín het toestel fabriceren, en Egypte verwierf een Tsjechische licentie om het te bouwen onder de naam Gomhouria.
Bü 181A
lengte 7,85 m
spanwijdte 10,60 m
motor 1 × Hirth HM 504, 105 pk
max startgewicht 750 kg
max snelheid 215 km/u
capaciteit 2 personen
Canadair komt voort uit een fabriek van Canadian Vickers in Montréal. Het bedrijf bouwde vooral toestellen van andere fabrikanten in gewijzigde vorm, maar ook enkele eigen ontwerpen. In 1986 werd het opgekocht door Bombardier, al bleef de merknaam Canadair nog enige tijd in gebruik.
CL-41 Tutor
EERSTE VLUCHT 1960
De Tutor, de Canadese invulling van het thema straal- trainer voor de basisvliegopleiding uit de jaren zestig, diende bij de Canadese luchtmacht als de CT-114.
Hij vliegt nu nog bij het demonstratieam de Snowbirds. Naast 190 CL-41A's voor Canada werden er 20 CL-41G Tebuan (Wesp)-toestellen met een sterkere J85-motor en bewapeningsmogelijkheden gebouwd voor Maleisië.
Hij vliegt nu nog bij het demonstratieam de Snowbirds. Naast 190 CL-41A's voor Canada werden er 20 CL-41G Tebuan (Wesp)-toestellen met een sterkere J85-motor en bewapeningsmogelijkheden gebouwd voor Maleisië.
CL-41A
lengte 9,75 m
spanwijdte 11,13 m
motor 1 × General Electric J85, 1 × 1195 kg
max startgewicht 3 355 kg
max snelheid 801 km/u
capaciteit 2 personen
EERSTE VLUCHT 1967
Hoewel hij ook als reddings- of transportvliegtuig kan dienen is de amfibische vliegboot CL-215 uniek omdat hij is ontworpen als blusvliegtuig tegen (bos)branden. Hij kan 5346 liter water meenemen en afwerpen en met intrekbare slurven nieuwe ladingen opscheppen uit een meer of zee in de buurt, zonder te hoeven landen. Er werden 125 CL-215's gebouwd voor de productielijn overging op de uitvoering met turboprops, de CL-415.
CL-215
lengte 19,82 m
spanwijdte 28,61 m
motor 2 × Pratt & Whitney R-2800 Double Wasp,
2 × 2100 pk
max startgewicht 19 731 kg
max kruissnelheid 291 km/u
capaciteit 8-26 passagiers
EERSTE VLUCHT 1993
De CL-415, in wezen een CL-215-amfibie met moderne turbopropmotoren, heeft ook vernieuwde systemen en kan 6140 liter water en brandvertragende chemicaliën meevoeren. In 2007 waren er 60 CL-415's in gebruik
in Canada en Zuid-Europa. 17 CL-215's zijn verbouwd
tot soortgelijke toestellen met de aanduiding CL-215T.
in Canada en Zuid-Europa. 17 CL-215's zijn verbouwd
tot soortgelijke toestellen met de aanduiding CL-215T.
CL-215
lengte 19,82 m
spanwijdte 28,61 m
motor 2 × Pratt & Whitney Canada PW123,
2 × 2380 pk
max startgewicht 19 890 kg
max snelheid 377 km/u)
capaciteit 8-26 passagiers
EERSTE VLUCHT 1978
Het LearStar 600-ontwerp van Bill Lear, die beroemd is van de Learjet, werd gekocht door Canadair en met een T-staart gebouwd als de CL-600 Challenger. Het toestel groeide uit tot een succesvolle zakenjet, vooral nadat de oorspronkelijke Lycoming ALF502-motoren vervangen werden op de Challenger 601, die ook winglets kreeg. Het model 604 introduceerde een nieuw landinggestel en de 605 een nieuwe staartkegel en grotere raampjes. De grotere Challenger 850 is gebaseerd op de CRJ200.
CL-600 Challenger 601
lengte 20,85 m
spanwijdte 19,61 m
motor 2 × General Electric CF34,
2 × 4146 kg stuwdruk
max startgewicht 19 550 kg
max kruissnelheid 851 km/u
capaciteit 8-19 passagiers
EERSTE VLUCHT 1991
De Canadair Regional Jet, een verlengde uitvoering als verkeersvliegtuig van de CL-600 Challenger-zakenjet, was een groot succes in een marktsegment dat voor- heen werd gedomineerd.door propellervliegtuigen. De CRJ200, met efficiëntere motoren, volgde de CRJ100 op, het oorspronkelijke model, en de CRJ440 is een lichtere versie voor 44 stoelen. Meer dan 1000 van deze toestellen zijn gebouwd, maar de hoge brandstofprijzen doen het tij weer keren tegen het kleine straalvliegtuig.
CL-600 CRJ100
lengte 26,77 m
spanwijdte 21,21 m
motor 2 × General Electric CF34, 2 × 4182 kg stuwdruk
max startgewicht 21 523 kg
max kruissnelheid 851 km/u
capaciteit 50-52 passagiers
EERSTE VLUCHT 1999
De CRJ700 is een CRJ die is verlengd en aangepast om 70 passagiers te kunnen vervoeren - tevens is de vloer verlaagd en het plafond verhoogd om de cabine wat ruimer te maken en de vleugel heeft een grotere spanwijdte gekregen en slats aan de voorrand. Er zijn drie bijna identieke modellen, de 700, 701 en 702, met respectievelijk maximaal 68, 70 en 78 zitplaatsen. De CRJ705 is een uitvoering van de nog langere CRJ900.
CL-600 CRJ701
lengte 32,51 m
spanwijdte 23,24 m
motor 2 × General Electric CF34,
2 × 5747 kg stuwdruk
max startgewicht 32 995 kg
max kruissnelheid 876 km/u
capaciteit 70 passagiers
EERSTE VLUCHT 2001
De CRJ900, een variant van de CRJ700 die nog eens 3,86 m langer is, biedt plaats aan 86 passagiers, of 90 met minder bagageruimte. Een versie met 75 stoelen in twee klassen wordt aangeduid als CRJ705. Een nog weer verlengd toestel, de CRJ1000 voor 100 personen, maakte zijn eerste vlucht in september 2008, ondanks dat er nu ook wordt gewerkt aan de Bombardier CS100.
CL-600 CRJ900
lengte 36,40 m
spanwijdte 24,85 m
motor 2 × General Electric CF34,
2 × 6466 kg stuwdruk
max startgewicht 36 514 kg
max kruissnelheid 881 km/u
capaciteit 80-90 passagiers
Boer Clyde Cessna uit Kansas bouwde in 1911 al een vliegtuig, maar Cessna Aircraft in Wichita werd pas na 1945 een grote producent van vooral lichte vliegtuigen. Cessna stopte in 1985 de bouw van lichte propellertoestellen wegens productaansprakelijkheidsproblemen, maar hervatte in de jaren negentig de bouw van verschillende lichte toestellen in zijn fabriek in Independence
in Kansas.
in Kansas.
EERSTE VLUCHT 1945
Meteen na de Tweede Wereldoorlog kwam Cessna op de markt met een tweezits sportvliegtuigje, de 120, en een luxer uitgevoerd model, de 140. Hoewel de vleugels oorspronkelijk met doek waren bekleed, was de romp een moderne metalen schaalconstructie, onderhouds- vriendelijk en duurzaam. Dit was de sleutel tot succes: ondanks dat de oorlogsdumps vol stonden met lichte vliegtuigen, werden
7664 Cessna 120 / 140's verkocht.
120 / 140
lengte 6,56 m
spanwijdte 10,25 m
motor 1 × Continental C85, 85 pk
max startgewicht 658 kg
max snelheid 203 km/u
capaciteit 2 personen
EERSTE VLUCHT 1947
De Cessna 170 is een grotere, vierpersoons uitvoering van de 120 / 140. Het oorspronkelijke model werd snel gevolgd door de verbeterde 170A met metalen vleugel- bekleding, en in 1952 kreeg de 170B een vleugel met V- stand en flaps zoals de O-1. Er werden meer dan 5000 Cessna 170's gebouwd tot de introductie van de 172 met neuswiel, en veel 170's vliegen nog steeds rond.
170B
lengte 7,61 m
spanwijdte 10,97 m
motor 1 × Continental O-300, 145 pk
max startgewicht 998 kg
max snelheid 230 km/u
capaciteit 4 personen
EERSTE VLUCHT 1949
De duurzame metalen constructie van Cessna's lichte vliegtuigen beviel het Amerikaanse leger, dat Cessna het waarnemings- en verbindingstoestel L-19 (later O-1) liet bouwen. Er werden zo'n 3500 Bird Dogs gebouwd, die veel gebruikt werden in Korea en later in Vietnam, waar er door alle oorzaken samen 459 verloren gingen. De SM.1019 van SIAI-Marchetti is uit de O-1 ontwikkeld.
O-1E
lengte 7,89 m
spanwijdte 10,97 m
motor 1 × Continental O-470, 213 pk
max startgewicht 1090 kg
max snelheid 184 km/u
capaciteit 2 personen
EERSTE VLUCHT 1952
De Cessna 180, oorspronkelijk niet veel meer dan een 170 met een sterkere motor, werd later gebouwd als zeszitter met een derde zijraampje, waarbij het model 185 een nog sterkere motor en een groter kielvlak heeft. De U-17, een militaire 185, werd aan diverse landen geleverd. Meer dan 10 000 Skywagons zijn gebouwd.
180G
lengte 7,77 m
spanwijdte 11,02 m
motor 1 × Continental O-470, 230 pk
max startgewicht 1270 kg
max snelheid 273 km/u
capaciteit 6 personen
EERSTE VLUCHT 1953
De slanke, modern uitziende, vijf- tot zespersoons 310 was de eerste tweemotorige Cessna die in productie werd genomen na de Tweede Wereldoorlog. In 26 jaar werden 6300 exemplaren gebouwd, vooral als luchttaxi en licht zakenvliegtuig, inclusief toestellen van het model 320 Skynight dat turbomotoren had, evenals de latere versie T310. Amerikaanse militaire 310's droegen de aanduiding U-3 en zij kregen de bijnaam Blue Canoe.
310R
lengte 9,74 m
spanwijdte 11,25 m
motor 2 × Continental O-520, 2 × 285 pk
max startgewicht 2495 kg
max snelheid 383 km/u
capaciteit 6 personen
EERSTE VLUCHT 1955
De Cessna 172 is het meest gebouwde vliegtuig ooit , met ruim 40 000 stuks. Hij werd ontwikkeld uit de 170 met staartwiel en had oorspronkelijk een cabine zonder achterruit en een recht kielvlak. F172-
modellen werden gebouwd bij Reims in Frankrijk. De Cessna 175 Skylark, FR172 Rocket, R172 Hawk XP en 172Q Cutlass hadden sterkere motoren en de T-41 Mescalero was een versie als miltair lesvliegtuig. De productie werd in 1966 weer opgepakt met twee nieuwe uitvoeringen, de 172R en -S.
172N Skyhawk
lengte 8,21 m
spanwijdte 10,92 m
motor 1 × Lycoming O-320, 160 pk
max startgewicht 1043 kg
max snelheid 232 km/u
capaciteit 4 personen
EERSTE VLUCHT 1979
De 172RG of Cutlass RG is een Cessna 172 met het intrekbare landingsgestel van de 182 Skylane RG. De hoofdwielen worden naar achteren toe ingetrokken in de romp. De Cutlass RG was niet heel populair naar de maatstaven van Cessna: er werden zo'n 1200 stuks gebouwd, en de productie werd niet hervat in de jaren 1990. 172RG's worden vaak als lesvliegtuig gebruikt.
172RG Cutlass
lengte 8,36 m
spanwijdte 10,92 m
motor 1 × Lycoming O-360, 180 pk
max startgewicht 1202 k
max snelheid 267 km/u
capaciteit 4 personen
EERSTE VLUCHT 1956
De Cessna 182 kwam voort uit de180 met staartwiel. Vergeleken met de 172 is het een snellere vierzitter met meer ruimte voor bagage of twee extra kinderstoelen. Net als de 172 had de 182 eerst geen achterruit en een kielvlak zonder pijlstand, werd hij in Reims in licentie gebouwd (als de F182), werd hij ook met een intrekbaar landingsgestel gebouwd (als de R182 Skylane RG)
en werd hij in 1996 opnieuw in productie genomen.
en werd hij in 1996 opnieuw in productie genomen.
182T
lengte 8,84 m
spanwijdte 10,97 m
motor 1 × Lycoming O-540, 230 pk
max startgewicht 1406 kg
max snelheid 278 km/u
capaciteit 4 personen
EERSTE VLUCHT 1957
De Cessna 210 ontstond als een vroege uitvoering met intrekbaar landingsgestel van de 182, zoals afgebeeld, maar in 1969 kreeg de 210G een nieuwe, vrijdagende vleugel - dus zonder stijlen -
en vanaf de 210K biedt hij plaats aan zes volwasssen. De T210-modellen hebben een motor met turbo-aanjager en de P210's hebben tevens een drukcabine. 9240 Centurions zijn gebouwd.
210L Centurion II
lengte 8,59 m
spanwijdte 11,15 m
motor 1 × Lycoming O-520, 300 pk
max startgewicht 1725 kg
max snelheid 324 km/u
capaciteit 6 personen
EERSTE VLUCHT 1957
Het tweezits les- en sportvliegtuigje de Cessna 150, de opvolger van de 140, ging in 1958 in productie. Het model 150D kreeg een verlaagde romprug in combi- natie met een achterruit in de cabine, wat goed beviel, maar de prestaties iets verminderde. De metamorfose werd voltooid met een kielvlak met pijlstand op de 150F.
150B
lengte 6,55 m
spanwijdte 10,16 m
motor 1 × Continental O-200, 100 pk
max startgewicht 680 kg
max snelheid 204 km/u
capaciteit 2 personen
EERSTE VLUCHT 1965
Vanaf het F-model werd de Cessna 150 met zowel een achterruit als een gepijld kielvlak geleverd, en ook door Reims in Frankrijk gebouwd als de F150. Vanaf 1977 werd de 152, met een Lycoming O-235-motor, gebouwd. Er zijn meer dan 30 000 Cesnna 150 / 152's gemaakt, inclusief de oudste modellen en 2347 F F150 / F152's.
150M
lengte 7,29 m
spanwijdte 10,11 m
motor 1 × Continental O-200, 100 pk
max startgewichtt 726 k
max snelheid 201 km/u
capaciteit 2 persons
EERSTE VLUCHT 1962
De Cessna 205 werd ontwikkeld uit de 210, met vaste wielen en plaats voor zes volwassenen of meer bagage. Er werd een flinke deur aangebracht links achter in de cabine. De 205 werd spoedig verdrongen door de 206 met een sterkere motor, en het type bleef maar twee
jaar in productie. 576 Cessna 205's werden gebouwd.
jaar in productie. 576 Cessna 205's werden gebouwd.
205
lengte 8,46 m
spanwijdte 11,15 m
motor 1 × Continental O-470, 260 pk
max startgewicht 1497 kg
max snelheid 278 km/u
capaciteit 6 personen
EERSTE VLUCHT 1964
De uit de Cessna 205 ontwikkelde 206 werd geleverd in twee varianten, de P206 Super Skylane voor het vervoer van passagiers en de U206 Super Skywagon met een vrachtdeur achterin, later omgedoopt tot Stationair. De Stationair is in 1998 opnieuw in productie genomen als de 206H. Modellen met turbo-aanjager zijn de TP206, TU206 en T206H. De verbouwde Soloy Turbine 206 is voorzien van een turbinemotor van het type Allison 250.
206H Stationair
lengte 8,62 m
spanwijdte 10,92 m
motor 1 × Lycoming O-540, 300 pk
max startgewicht 1640 kg
max snelheid 285 km/u
capaciteit 6 personen
207
EERSTE VLUCHT 1968
De Cessna 207, die op 11 mei 1968 zijn eerste vlucht maakte, is een met 1 m verlengde 206 die plaats biedt aan zeven personen - of acht in het geval van het model
207A Stationair 8, dat dateert uit 1980. De T207-versies hebben een zuigermotor met turbo. De firma Soloy kan een turbinemotor inbouwen in zowel de 207 als de 206.
207A Stationair 8, dat dateert uit 1980. De T207-versies hebben een zuigermotor met turbo. De firma Soloy kan een turbinemotor inbouwen in zowel de 207 als de 206.
207A Stationair 8
lengte 9,68 m
spanwijdte 10,92 m
motor 1 × Continental O-520, 300 pk
max startgewicht 1640 kg
max snelheid 278 km/u
capaciteit 8 personen
411 / 401 / 402
EERSTE VLUCHT 1962
De Cessna 411, groter dan de 310, biedt plaats aan vier of zes mensen in de cabine en twee voorin. Hij bleef tot 1978 in productie, maar kreeg vanaf 1965 gezelschap van twee goedkopere, vereenvoudigde varianten, de 401 en 402. De 402 vervoert maximaal negen passagiers in zijn Utiliner-vorm en zeven in de Businessliner-indeling. De 402's die vanaf 1972 zijn gebouwd hebben vijf recht-hoekige in plaats van vier ovale cabineraampjes. 2237 exemplaren van de 411 / 401 / 402 werden er gebouwd.
402C
lengte 11,09 m
spanwijdte 13,45 m
motor 2 × Continental O-520, 2 × 325 pk
max startgewicht 3107 kg
max snelheid 428 km/u
capaciteit 6-10 personen
EERSTE VLUCHT 1982
De 208 Caravan I is groter dan Cessna's vroegere een- motorige propellervliegtuigen. Er kunnen 14 passagiers in, hoewel hij normaal gecertificeerd is voor het vervoer
van maar acht personen. Een vrachtuitvoering, de 208A Cargomaster, werd gebouwd voor het koeriersbedrijf FedEx. De nieuwe Caravan 675 heeft de 675 pk motor die voor het eerst werd toegepast op de verlengde 208B.
van maar acht personen. Een vrachtuitvoering, de 208A Cargomaster, werd gebouwd voor het koeriersbedrijf FedEx. De nieuwe Caravan 675 heeft de 675 pk motor die voor het eerst werd toegepast op de verlengde 208B.
208 Caravan I
lengte 11,46 m
spanwijdte 15,88 m
motor 1 × Pratt & Whitney Canada PT6, 600 pk
max startgewicht 3310 kg
max kruissnelheid 340 km/u
capaciteit 9-14 passagiers
EERSTE VLUCHT 1986
De Cessna 208B, een 208 die met 1,20 m is verlengd, werd oorspronkelijk ontwikkeld als vrachtvliegtuigje voor FedEx, de Super Cargomaster. Fedex bezit een vloot van zo'n 250 Super Cagomasters. Een passagiersmodel, de Grand Caravan, verscheen in 1990 en is standaard gecertificeerd voor het meenemen van 14 passagiers.
208B Grand Caravan
lengte 12,67 m
spanwijdte 15,88 m
motor 1 × Pratt & Whitney Canada PT6, 675 pk
max startgewicht 3970 k
max kruissnelheid 317 km/u
capaciteit 14 passengers
De joodse Franse vliegtuigbouwer Marcel Bloch weigerde in de Tweede Wereldoorlog voor de Duitsers te werken en werd gedeporteerd naar het concentratiekamp Buchenwald, dat hij over- leefde. Hij veranderde zijn naam in Dassault, de schuilnaam van zijn broer Paul in het verzet. Deze naam is nu synoniem met Franse straaljagers en een succesvolle reeks zakenvliegtuigen. In 1971 nam Dassault Breguet over. De assemblage van Dassault-vliegtuigen vindt plaats op het vliegveld Bordeaux-Mérignac.
Flamant
EERSTE VLUCHT 1947
De Flamant (Flamingo), Dassaults eerste naoorlogse toestel, werd in drie varianten gebouwd voor de Franse krijgsmacht: de MD.311-bombardements- en navigatie- trainer met een glazen neus; het MD.312-verbindings- toestel en lesvliegtuig voor piloten voor meermotorige machines; en het lichte transport- en ambulancetoestel MD.315 voor gebruik in de koloniën. Er werden zo'n 320 exemplaren gebouwd, en de laatste diende tot 1982.
MD.315
lengte 12,50 m
spanwijdte 20,68 m
motor 2 × Renault 12, 2 × 580 pk
max startgewicht 6400 kg
max snelheid 300 km/u
capaciteit 12 personen
EERSTE VLUCHT 1949
De Ouragan (Orkaan) was de eerste Franse straaljager. Hoewel het een vrij simpel, rechtvleugelig toestel was, werd het door de luchtmachten van Frankrijk, India en Israël in dienst genomen. De Israëlische machines waren vooral in de Suezoorlog van 1956 bij gevechten betrokken.
18 werden er aan El Salvador verkocht, en vochten daar mee in de burgeroorlog in de jaren tachtig.
MD.450B Ouragan
lengte 10,73 m
spanwijdte 13,16 m
motor 1 × Rolls-Royce Nene, 2268 kg stuwdruk
max startgewicht 7900 kg
max snelheid 940 km/u
capaciteit 1 persoon
EERSTE VLUCHT 1951
De Mystère, in essentie een Ouragan met pijlvleugel, was het eerste Franse vliegtuig dat in een duikvlucht sneller vloog dan het geluid. Mystère I en II-prototypes werden gevolgd door 160 Mystère IIC-jagers, maar deze werden snel achterhaald door de meer geavanceerde Mystère IV . Van de Mystère IIIN, een uitvoering als twee- zits nachtjager, werd alleen een prototype gebouwd.
MD.452 Mystère IIC
lengte 12,25 m
spanwijdte 11,32 m
motor 1 × Snecma Atar 101, 2950 kg stuwdruk
max startgewicht 8570 kg
max snelheid 1030 km/u
capaciteit 1 persoon
EERSTE VLUCHT 1952
De Mystère IVA, die snel volgde op de Mystère, was een nieuw, meer vooruitstrevend ontwerp. De motor was de Rolls-Royce Tay of diens in Frankrijk gebouwde versie, de Verdon. Ruim 400 Mystère IVA's werden gebouwd, waarvan er 60 naar Israël werden geëxporteerd en meer dan 100 naar India; deze vochten mee in vier oorlogen. De Mystere IVB met een motor met nabrander en de nachtjager IVN kwamen niet voorbij de prototypefase.
MD.454 Mystère IVA
lengte 12,89 m
spanwijdte 11,12 m
motor 1 × Hispano-Suiza Verdon, 3500 kg stuwdruk
max startgewicht 8210 kg
max snelheid 1110 km/u
capaciteit 1 persoon
Super Mystère
EERSTE VLUCHT 1955
Het prototype van de Super Mystère, met een nieuwe, dunne vleugel met 45 graden pijlstand, was het eerste West-Europese vliegtuig dat de geluidssnelheid over- schreed in horizontale vlucht, waarmee het de F-100 en de MiG-19 evenaarde. 180 Super Mystère B2-serie- toestellen werden gebouwd, waarvan 36 voor Israël. Verkocht aan Honduras deden de laatste daarvan dienst tot 1989. De Super Mystère B4 haalde in 1959 Mach 1.4, maar dit model moest het veld ruimen voor de Mirage III.
Super Mystère B2
lengte 14,04 m
spanwijdte 10,50 m
motor 1 × Snecma Atar 101, 4500 kg stuwdruk
max startgewicht 10 000 kg
max snelheid 1200 km/u
capaciteit 1 persoon
EERSTE VLUCHT 1956
De Mirage I, voortgekomen uit de lichte MD.550 Mystère- Delta of Mirage I, kon als eerste vliegtuig in West-Europa Mach 2 bereiken. De Mirage IIIC-onderscheppingsjager werd besteld door Frankrijk, Zuid-Afrika en Israël, en door de Israëlische succesen in de Zesdaagse Oorlog van 1967 werd de Mirage (Luchtspiegeling) beroemd. De Mirage IIIB is de tweepersoons trainingsuitvoering.
Mirage IIIC
lengte 14,73 m
spanwijdte 8,22 m
motor 1 × Snecma Atar 9,
1 × 6000 kg stuwdruk
max startgewicht 9727 kg
max snelheid Mach 2,2 (2350 km/u)
capaciteit 1 persoon
Mirage IIIE / 5
EERSTE VLUCHT 1961
De Mirage IIIE is een zwaardere jachtbommenwerper-
uitvoering van de IIIC. De IIIR is een verkenningsvariant. De vereenvoudigde Mirage 5 heeft geen radar, maar kan zwaardere ladingen vervoeren. Toen Parijs de levering ervan aan Israël blokkeerde, bouwde Israël een Mirage-kloon, de Nesher, en de Kfir, met de Amerikaanse J79- motor. Evenals de Kfir zijn sommige III/5-varianten later voorzien van voorvleugeltjes, zoals de Zwitserse IIIS en de Chileense Mirage 50, die een Atar 9K-motor heeft.
uitvoering van de IIIC. De IIIR is een verkenningsvariant. De vereenvoudigde Mirage 5 heeft geen radar, maar kan zwaardere ladingen vervoeren. Toen Parijs de levering ervan aan Israël blokkeerde, bouwde Israël een Mirage-kloon, de Nesher, en de Kfir, met de Amerikaanse J79- motor. Evenals de Kfir zijn sommige III/5-varianten later voorzien van voorvleugeltjes, zoals de Zwitserse IIIS en de Chileense Mirage 50, die een Atar 9K-motor heeft.
Mirage IIIE
lengte 15,03 m
spanwijdte 8,22 m
motor 1 × Snecma Atar 9,
1 × 6200 kg stuwdruk
max startgewicht 12 000 kg
max snelheid Mach 2,2 (2350 km/u)
capaciteit 1 persoon
Mirage IIIV
EERSTE VLUCHT 1965
Vanwege bezorgdheid over de kwetsbaarheid van start- banen onstond er in de jaren 1960 interesse in straal- jagers met het vermogen verticaal te starten en landen (VTOL). In Frankrijk werd het Balzac-testvliegtuig verder ontwikkeld tot de Mirage IIIV, al was deze met zijn batterij van acht aparte liftstraalmotoren - in de normale vlucht een zware ballast - nooit een serieus gevechtsvliegtuig. Er werden alleen twee prototypes van de IIIV gebouwd.
Mirage IIIV-02
lengte 18,00 m
spanwijdte 8,72 m
motor 1 × Pratt & Whtiney TF30,
1 × 8400 kg stuwdruk
8 × Rolls-Royce RB.162, 8 × 2200 kg stuwdruk
8 × Rolls-Royce RB.162, 8 × 2200 kg stuwdruk
max startgewicht 13 440 kg
max speed Mach 2,0 (2125 km/u)
capaciteit 1 persoon
Mirage IV
EERSTE VLUCHT 1959
Met de Mirage IV, een tweemotorige schaalvergroting van de Mirage-jagers, kwam Frankrijk relatief goedkoop aan een strategische straalbommenwerper. Er werden 62 Mirage IVA's gebouwd. Hun actieradius was beperkt: de voorziene atoomaanvallen op Rusland waren alleen mogelijk met tanken in de lucht door de Franse C-135's of door andere Mirage IV's, en naar verluidt met missies zonder terugkeer. De gemoderniseerde Mirage IVP bleef tot 2005 in gebruik als strategisch verkenningsvliegtuig.
Mirage IVA
lengte 23,49 m
spanwijdte 11,85 m
motor 2 × Snecma Atar 9K,
2 × 7000 kg stuwdruk
max startgewicht 33 475 kg
max snelheid Mach 2,2 (2350 km/u)
capaciteit 2 personen
Mirage F1
EERSTE VLUCHT 1966
De staartloze deltavleugel van de Mirages veroorzaakte veel luchtweerstand en slechte bestuurbaarheid bij lage snelheden en op geringe hoogte, zodat een pijlvleugel werd toegepast op de tweezits Mirage F2 en de kleinere F1, die werd verkozen. Ruim 700 F1's werden gebouwd voor Frankrijk en exportklanten waaronder Irak, Libië en Zuid-Afrika. Varianten zijn de jager F1C, de trainer F1B, de jachtbommenwerpers F1A en -E en de fotoverkenner F1CR. De F1CT-jachtbommenwerpers zijn verbouwde F1C's. Een versie met de M53-motor werd niet verkocht.
Mirage F1C
lengte 15,30 m
spanwijdte 8,40 m
motor 1 × Snecma Atar 9K,
1 × 7200 kg stuwdruk
max startgewicht 16 200 kg
max snelheid Mach 2,2 (2350 km/u)
capaciteit 1 persoon
Mercure
EERSTE VLUCHT 1971
Dassaults straalverkeersvliegtuig de Mercure, groter dan de Boeing 737 maar met dezelfde JT8D-motoren, werd een commerciële flop, vooral door zijn korte vlieg- bereik van 1700 km. De enige afnemer was de Franse binnenlandse luchtvaartmaatschappij Air Inter, die tien stuks bestelde. De Mercure deed trouw dienst tot 1995. De voorgestelde Mercure 200, met CFM56-motoren,
zou veel hebben geleken op de succesvolle Airbus A320.
Mercure
lengte 34,84 m
spanwijdte 30,55 m
motor 2 × Pratt & Whitney JT8D,
2 × 7031 kg stuwdruk
max startgewicht 56 500 kg
max kruissnelheid 870 km/u
capaciteit 150-162 passagiers
EERSTE VLUCHT 1963
De Mystère 20-zakenjet, die voortkwam uit een studie van Dassault en Sud samen, werd Falcon genoemd door zijn Amerikaanse importeur, Pan Am, en die naam sloeg aan. De verbeterde Falcon 20H, met Garret ATF3- motoren, werd omgedoopt tot Falcon 200. Ruim 500 Falcon 20 / 200's zijn gebouwd, inclusief de maritieme patrouillevliegtuigen HU-25 Guardian en Gardian. Er dienen ook militaire Falcons voor vipvervoer, speciale opleidingstaken en elektronische-oorlogvoeringstaken.
Falcon 20F
lengte 17,15 m
spanwijdte 16,32 m
motor 2 × General Electric CF700,
2 × 2041 kg stuwdruk
max startgewicht 13 000 kg
max kruissnelheid 863 km/u
capaciteit 8-14 passagiers
Falcon 10 / 100
EERSTE VLUCHT 1970
De Falcon 10, de tweede en kleinste van de Falcon-zakenjets, was een nieuw ontwerp. 226 Falcon 10's en 100's werden tussen 1973 en 1990 gebouwd, waarbij het model Falcon 100 kleine verbeteringen had onder-
gaan. Zeven Falcon 10MER's werden aan de Franse marine afgeleverd voor opleidingen en licht transport.
gaan. Zeven Falcon 10MER's werden aan de Franse marine afgeleverd voor opleidingen en licht transport.
Falcon 10
lengte 13,86 m
spanwijdte 13,08 m
motor 2 × Honeywell TFE731, 2 × 1465 kg stuwdruk
max startgewicht 8500 kg
max snelheid 912 km/u
capaciteit 4-7 passagiers
EERSTE VLUCHT 1976
De Falcon 50 heeft het rompvoorstuk van de Falcon 20, maar het is een zwaarder vliegtuig met een groter vlieg-
bereik. Het heeft een nieuwe vleugel en drie motoren aan een nieuw staartstuk. Twee sterkere motoren zijn
in theorie efficiënter, maar drie motoren zijn in theorie veiliger bij de start en bij lange vluchten boven zee. Het model 50EX, dat in 1996 zijn eerste vlucht maakte, heeft een nog groter bereik en een gemoderniseerde cockpit.
bereik. Het heeft een nieuwe vleugel en drie motoren aan een nieuw staartstuk. Twee sterkere motoren zijn
in theorie efficiënter, maar drie motoren zijn in theorie veiliger bij de start en bij lange vluchten boven zee. Het model 50EX, dat in 1996 zijn eerste vlucht maakte, heeft een nog groter bereik en een gemoderniseerde cockpit.
Falcon 50
lengte 18,50 m
spanwijdte 18,85 m
motor 3 × Honeywell TFE731,
3 × 1678 kg stuwdruk
max startgewicht 17 600 kg
max kruissnelheid 880 km/u
capaciteit 8-19 passagiers
EERSTE VLUCHT 1984
De Falcon 900 paarde de vleugel van de Falcon 50, met een iets vergrote spanwijdte, aan een nieuwe romp met een grotere dwarsdoorsnede, om te concurreren met de Gulfstream IV in het hoge marktsegment voor zakenjets. Verschillende modellen zijn gebouwd, waaronder de Falcon 900EX, die een bereik heeft van ruim 8000 km met acht passagiers. En nog groter driemotorig model Falcon, de Falcon 7X, maakte in 2005 de eerste vlucht.
Falcon 900EX
lengte 20,21 m
spanwijdte 19,33 m
motor 3 × Honeywell TFE731,
3 × 2155 kg stuwdruk
max startgewicht 20 640 kg
max kruissnelheid 927 km/u
capaciteit 8-18 passagiers
Falcon 2000
EERSTE VLUCHT 1993
De Falcon 2000, een lichtere variant van de Falcon 900, heeft een kortere cabine en een kleiner vliegbereik. Hij keert terug naar een tweemotorige configuratie en met zijn herontworpen staartstuk is hij om aerodynamische redenen in feite ietsje langer. De nieuwste uitvoeringen zijn de Falcon 2000EX en -DX. Deze zijn uitgerust met sterkere motoren van het type Pratt & Whitney PW308.
Falcon 2000
lengte 20,23 m
spanwijdte 19,33 m
motor 2 × CFE 7381,
2× 2597 kg stuwdruk
max startgewicht 16 238 kg
max kruissnelheid 891
km/u
capaciteit 8-12 passagiers
Falcon 7X
EERSTE VLUCHT 2005
Het nieuwe vlaggenschip van de Falcon-zakenjets, de 7X, behoudt de driemotorige formule en rompdiameter van zijn voorganger, de Falcon 900, maar is een nieuw, geavanceerd ontwerp. Het vliegbereik van de Falcon 7X bedraagt 11 000 km bij een kruissnelheid van 900 km/u, op een grote hoogte, boven de drukte in het luchtverkeer.
Falcon 7X
lengte 23,19 m
spanwijdte 26.2
motor 3 × Pratt & Whitney Canada PW307,
3 × 2903 kg stuwdruk
3 × 2903 kg stuwdruk
max startgewicht 31 751 kg
max kruissnelheid 953 km/u
capaciteit 8-19 passagiers
EERSTE VLUCHT 1973
Toen de Frans-Britse Jaguar te zwaar en te duur uitviel voor een lesvliegtuig, begon Frankrijk met Duitsland samen aan de ontwikkeling van een nieuw toestel voor de basis- en jachtvliegeropleiding, dat door Duitsland echter als licht aanvalsvliegtuig in dienst werd gesteld. De partners bestelden elk 175 toestellen. Nog eens
130 Alpha Jets werden voor andere landen gebouwd.
130 Alpha Jets werden voor andere landen gebouwd.
Alpha Jet E
lengte 12,29 m
spanwijdte 9,11 m
motor 2 × Snecma / Turboméca Larzac, 2 × 1345 kg stuwdruk
max startgewicht 7250 kg
max snelheid 1020 km/u
capaciteit 2 personen
DHC ontstond in 1928 in Toronto-Downsview als dochter van de Britse De Havilland-fabriek. Na in de oorlog de DH.98 Mosquito te hebben gefabriceerd begon DHC eigen ontwerpen te bouwen, vooral transportvliegtuigen voor zware omstandigheden. DHC is ingelijfd door Bombardier; het Canadese Viking Air verwierf de productierechten voor de ontwerpen DHC-1 tot en met DHC-7.
DHC-1 Chipmunk
EERSTE VLUCHT 1946
De Chipmunk, ontworpen door oud-PZL-constructeur
Wsiewolod Jakimiuk , was een succesvol lesvliegtuig voor de elementaire opleiding, dat de DH.82 Tiger Moth niet alleen bij de Canadese luchtmacht verving, maar ook bij de Britse RAF, en 1000 van de 1230 gebouwde toestellen werden geproduceerd door de Britse DH- fabrieken. Vele honderden Chipmunks zijn nog steeds luchtwaardig; ze zijn overgenomen door privévliegers.
Wsiewolod Jakimiuk , was een succesvol lesvliegtuig voor de elementaire opleiding, dat de DH.82 Tiger Moth niet alleen bij de Canadese luchtmacht verving, maar ook bij de Britse RAF, en 1000 van de 1230 gebouwde toestellen werden geproduceerd door de Britse DH- fabrieken. Vele honderden Chipmunks zijn nog steeds luchtwaardig; ze zijn overgenomen door privévliegers.
Chipmunk T.10
lengte 7,75 m
spanwijdte 10,46 m
motor 1 × De Havilland Gypsy Major, 145 pk
max startgewicht 953 kg
max snelheid 222 km/u
capaciteit 2 personen
EERSTE VLUCHT 1947
De robuuste en praktische Beaver is een licht transport- toestel dat uitblinkt in de wildernis, opererend op wielen, drijvers of ski's. Van de 1657 geproduceerde machines gingen bijna 1000 naar de Amerikaanse strijdkrachten onder de aanduidingen L-20 en U-6. Tegenwoordig zijn deze oude vliegtuigen nog uiterst gewild. Een turboprop-installatie vervangt soms de bejaarde Wasp-stermotor.
DHC-2
lengte 9,24 m
spanwijdte 14,64 m
motor 1 × Pratt & Whitney R-985 Wasp Junior, 450 pk
max startgewicht 2313 kg
max snelheid 225 km/u
capaciteit 8 personen
DHC-3 Otter
EERSTE VLUCHT 1951
De DHC-3 Otter, die voortborduurt op de formule van de DHC-2, kan ongeveer tien mensen vervoeren. Er werden
zo'n 460 Otters werden gebouwd, waarvan 184 voor het Amerikaanse leger met de aanduiding U-1. De Wasp- stermotor wordt soms vervangen door een Poolse PZL- stermotor of een turbinemotor. Het afgebeelde toestel heeft drijvers en een PT6-turbine een verlengde neus.
zo'n 460 Otters werden gebouwd, waarvan 184 voor het Amerikaanse leger met de aanduiding U-1. De Wasp- stermotor wordt soms vervangen door een Poolse PZL- stermotor of een turbinemotor. Het afgebeelde toestel heeft drijvers en een PT6-turbine een verlengde neus.
DHC-3
lengte 12,80 m
spanwijdte 17,69 m
motor 1 × Pratt & Whitney R-1340 Wasp, 600 pk
max startgewicht 3629 kg
max snelheid 257 km/u
capaciteit 12 personen
DHC-4 Caribou
EERSTE VLUCHT 1958
De DHC-4, een militair transporttoestel voor korte starts en landingen (STOL), werd het eerst gekocht door de Amerikaanse landmacht en ingezet in Vietnam. De legertoestellen werden onder de aanduiding C-7 overgenomen door de luchtmacht. Ook andere landen gebruikten Caribous; 307 exemplaren werden gebouwd. De latere DHC-5 Buffalo heeft T64-turbinemotoren en een T-staart. Daarvan werden 122 stuks gebouwd.
DHC-4
lengte 22,13 m
spanwijdte 29,15 m
motor 2 × Pratt & Whitney R-2000, 2 × 1450 pk
max startgewicht 12 928 kg
max snelheid 347 km/u
capaciteit 32 passagiers
DHC-6 Twin Otter
EERSTE VLUCHT 1965
De DHC-6, veel gebruikt als regionaal verkeersvliegtuig voor 19 passagiers en licht transporttoestel, is net als zijn voorgangers een stoere machine voor korte starts en landingen (STOL). Het landingsgestel is vast en ski's of drijvers kunnen worden gemonteerd. De productie van de 'Twotter' werd in 1988 gestaakt na 844 stuks, maar er is eigenlijk geen vervanger. Viking Air test een gemoderniseerd toestel en wil de productie hervatten.
DHC-6-300
lengte 15,77 m
spanwijdte 19,81 m
motor 2 × Pratt & Whitney Canada PT6, 2 × 620 pk
max startgewicht 5670 kg
max kruissnelheid 338 km/u
capaciteit 20 passagiers
DHC-7 Dash 7
EERSTE VLUCHT 1975
De DHC-7, een puur verkeersvliegtuig met 50 stoelen en het vermogen tot korte starts en landingen (STOL) van de eerdere DHC-vliegtuigen, vulde een klein gaatje in de markt en is met zijn vier motoren relatief duur in het gebruik. De productie van de Dash 7, die in 1988 werd gestaakt, bleef dan ook beperkt tot 113 exemplaren.
DHC-7-100
lengte 24,58 m
spanwijdte 28,35 m
motor 4 × Pratt & Whitney Canada PT6, 4 × 1120 pk
max startgewicht 19 731 kg
max kruissnelheid 426 km/u
capaciteit 50 passagiers
DHC-8 Dash 8
EERSTE VLUCHT 1983
Anders dan de vorige DHC-vliegtuigen is de DHC-8 op efficiëntie in de kruisvlucht ontworpen en niet om slechte vliegveldjes te kunnen gebruiken. De oorspronkelijke Dash 8-100 werd gevolgd door de -200 met sterkere PW123-motoren. Die heeft ook de -300, die met 3,43 m is verlengd om 50 passagiers mee te nemen. Van deze versies werden 660 stuks gebouwd, inclusief de -Q200 en -Q300, die zijn uitgerust met een systeem dat het
propellerlawaai en de trillingen in de cabine vermindert.
propellerlawaai en de trillingen in de cabine vermindert.
DHC-8-100
lengte 22,25 m
spanwijdte 25,91 m
motor 2 × Pratt & Whitney Canada PW120, 2 × 1800 pk
max startgewicht 14 968 kg
max kruissnelheid 497 km/u
capaciteit 36-40 passagiers
DHC-8-Q400 Dash 8
EERSTE VLUCHT 1998
De Dash 8-Q400 is anderhalf keer zo lang en twee keer zo zwaar als de oorspronkelijke DHC-8-100, en met veel sterkere motoren, die zesbladige propellers aandrijven, vervoert hij twee keer zo veel mensen met een grotere snelheid, zodat hij over korte afstanden kan concurreren met straalvliegtuigen. Een verdere verlening om aan 90 passagiers plaats te kunnen bieden wordt overwogen.
DHC-8-Q400
lengte 32,84 m
spanwijdte 28.42
motor 2 × Pratt & Whitney Canada PW150, 2 × 4850 pk
max startgewicht 29 260 kg
max kruissnelheid 648 km/u
capaciteit 70-78 passagiers
In 1914 kreeg Claude Dornier (1884-1969) , de zoon van een Franse wijnkoper en zijn Duitse vrouw, de leiding over de vliegtuigafdeling van Zeppelin, die hij in het begin van de jaren twintig overnam. Dornier bouwde zowel vliegboten, zoals de reusachtige Do X, als landvliegtuigen, waaronder de Do 335 Pfeil-jager met twee motoren achter elkaar. Na de Tweede Wereldoorlog specialiseerde Dornier zich in lichte transportvliegtuigen. In 1996 nam Fairchild het bedrijf over, maar Fairchild Dornier ging in 2002 failliet toen het geld opraakte voor de ontwikkeling van het Fairchild Dornier 728-straalverkerkeersvliegtuig, dat nog wel gebouwd werd maar nooit vloog.
Do 24
EERSTE VLUCHT 1937
De Do 24, geroemd om zijn zeewaardigheid, werd ontworpen als patrouillevliegboot voor de Nederlandse marine in de Indonesische archipel, maar werd ook gebruikt door de Luftwaffe als reddingsvliegtuig. 279 Do 24's werden gebouwd, bijna alle in bezet Nederland en Frankrijk. Enkele aan Spanje geleverde Do 24's dienden tot in de jaren zeventig. Een ervan is verbouwd tot Do 24TT, met een nieuwe vleugel en PT6-motoren.
Do 24T
lengte 21,95 m
spanwijdte 27,00 m
motor 3 × Bramo 323, 3 × 1000 pk
max startgewicht 18 400 kg
max snelheid 340 km/u
capaciteit 4-6 personen
EERSTE VLUCHT 1955
Werkend in Spanje, om een verbod op vliegtuigbouw in Duitsland te omzeilen, ontwikkelde Claude Dornier de Do 25, een licht transportvliegtuig voor korte starts en landingen (STOL), dat als de Do 27 of CASA C.127 in productie werd genomen voor Franco's luchtmacht. De productie werd ook opgestart in Dorniers heropende fabriek in Oberpfaffenhofen, voor de nieuwe Luftwaffe en andere
afnemers. Er werden zo'n 600 Do 27's gebouwd.
Do 27Q-5
lengte 9,60 m
spanwijdte 12,00 m
motor 1 × Lycoming O-480, 270 pk
max startgewicht 1848 kg
max snelheid 232 km/u
capaciteit 6-8 personen
Do 29
EERSTE VLUCHT 1958
De Do 28 was een experimenteel vliegtuig voor verticale starts en landingen (VTOL) op basis van de Do 27, met twee motoren met duwpropellers die 90 graden konden worden gekanteld. De beide gebouwde Do 29's
werden gebruikt voor test in het kader van de Do 31, een heel ander, groter VTOL-transporttoestel met straalmotoren.
Do 29
lengte 9,50 m
spanwijdte 13,20 m
motor 2 × Lycoming O-480, 2 × 270 pk
max startgewicht 2500 kg
max snelheid 230 km/u
capaciteit 1 persoon
EERSTE VLUCHT 1959
De Do 28 werd ontwikkeld uit de Do 27, maar had twee motoren die tegen een hulpvleugeltje aan weerszijden van de cockpit waren gemonteerd. Net als zijn een- motorige voorganger was de Do 28 een goed, robuust STOL-vliegtuig, waarvan 120
stuks werden gebouwd; maar het bood niet meer cabineruimte, en werd daarom opgevolgd
door de geheel nieuwe Do 28D Skyservant.
Do 28B-1
lengte 9,00 m
spanwijdte 13,80 m
motor 2 × Lycoming O-540, 2 × 290 pk
max startgewicht 2720 kg
max snelheid 302 km/u
capaciteit 6-8 personen
EERSTE VLUCHT 1966
Hoewel in het bezit van uitstekende STOL-capaciteiten, net als de Do 28, is de Do 28D een groter, hoekiger en heel ander vliegtuig, ondanks zijn aanduiding. Ongeveer 150 Skyservants werden gebouwd, de meeste als licht transportvliegtuig voor de Duitse luchtmacht of marine. Een paar werden er voorzien van turbopropaandrijving; die met PT6-motoren kregen de aanduiding Do 128-6.
Do 28D-2
lengte 11,60 m
spanwijdte 15,55 m
motor 2 × Lycoming O-540, 2 × 380 pk
max startgewicht 4015 kg
max snelheid 325 km/u
capaciteit 14 personen
Do 228
EERSTE VLUCHT 1981
De Do 228, weer iets groter dan de Do 28D en uitgerust met turbopropmotoren, was niet alleen als transport- toestel maar ook als een echt verkeersvliegtuig gedacht, met 15 stoelen in de Do 228-100 en 19 in de verlengde -200. De Duitse productielijn sloot in 1998 na 250 stuks, maar de licentiebouw bij HAL in India ging door, en er zijn plannen om opnieuw Do 228's in Duitsland te gaan assembleren, vooral voor maritieme surveillance en dergelijke taken, met gebruik van Indiase onderdelen.
Do 228-200
lengte 16,56 m
spanwijdte 16,97 m
motor 2 × Garrett TPE331, 2 × 715 pk
max startgewicht 5700 kg
max snelheid 434 km/u
capaciteit 19 passagiers
EERSTE VLUCHT 1991
De Do 328 werd ontworpen als snel regionaal verkeers- vliegtuig, dat 30 passagiers comfortabel kon vervoeren met drie zitplaatsen naast elkaar of 39 passagiers kon vervoeren met vier naast elkaar. Ondanks zijn gunstige eigenschappen had de Do 328 het moeilijk op een druk- bezette markt die uitkeek naar nog snellere regionale straalvliegtuigen. Na 112 stuks schakelde de productie in 1999 over op de Dornier 328JET met straalmotoren.
Do 328-110
lengte 21,28 m
spanwijdte 20,98 m
motor 2 × Pratt & Whitney Canada PW119B, 2 × 2180 pk
max startgewicht 13 990 kg
max snelheid 620 km/u
capaciteit 30-39 passagiers
FIRST FLIGHT 1998
Regionale luchtvaartmaatschappijen haalden de neus op voor propellers in de jaren negentig. Om de Do 328
nieuw leven in te blazen werd een uitvoering met straal- motoren gebouwd, de Do 328-300, later omgedoopt tot 328JET. De veranderingen waren minimaal, maar het behoud van de rechte vleugel betekende relatief lage snelheden. Na het failissement van Fairchild Dornier werd het programma voortgezet door de firma AvCraft, maar niet voor lang. Er werden 110 328JET's gebouwd.
nieuw leven in te blazen werd een uitvoering met straal- motoren gebouwd, de Do 328-300, later omgedoopt tot 328JET. De veranderingen waren minimaal, maar het behoud van de rechte vleugel betekende relatief lage snelheden. Na het failissement van Fairchild Dornier werd het programma voortgezet door de firma AvCraft, maar niet voor lang. Er werden 110 328JET's gebouwd.
Do 328JET
lengte 21,28 m
spanwijdte 20,98 m
motor 2 × Pratt & Whitney Canada PW306,
2 × 2744 kg stuwdruk
2 × 2744 kg stuwdruk
max startgewicht 15 200 kg
max kruissnelheid 750 km/u
capaciteit 32-34 passagiers
Donald Douglas (1892-1981), oud-constructeur van Glenn Martin, richtte in 1921 in Santa Monica,
Californiië, Douglas Aircraft op. Het bedrijf, beroemd om zijn serie DC (Douglas Commercial)- verkeersvliegtuigen, bouwde ook militaire toestellen. In 1967 fuseerde het tot McDonnell Douglas.
Californiië, Douglas Aircraft op. Het bedrijf, beroemd om zijn serie DC (Douglas Commercial)- verkeersvliegtuigen, bouwde ook militaire toestellen. In 1967 fuseerde het tot McDonnell Douglas.
EERSTE VLUCHT 1934
Boeings Model 247, het eerste echte verkeersvliegtuig met een metalen zelfdragende schaalconstructie en een
intrekbaar landingsgestel, werd afgetroefd door de iets grotere en efficiëntere DC-2, die was afgeleid van het prototype DC-1. Dit was het eerste verkeersvliegtuig dat winstgevend kon opereren. 156 exemplaren werden gebouwd voor Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen en enkele buitenlandse bedrijven, in de eerste plaats de KLM. De beroemde DC-3 werd ontwikkeld uit de DC-2.
intrekbaar landingsgestel, werd afgetroefd door de iets grotere en efficiëntere DC-2, die was afgeleid van het prototype DC-1. Dit was het eerste verkeersvliegtuig dat winstgevend kon opereren. 156 exemplaren werden gebouwd voor Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen en enkele buitenlandse bedrijven, in de eerste plaats de KLM. De beroemde DC-3 werd ontwikkeld uit de DC-2.
DC-2
lengte 18,89 m
spanwijdte 25,91 m
motor 2 × Wright R-1820 Cyclone, 2 × 730 pk
max startgewicht 8420 kg
max snelheid 338 km/u
capaciteit 14 passagiers
EERSTE VLUCHT 1935
De DC-3, ontstaan als slaapvliegtuig met 14 bedden, de DST, was al 's werelds belangrijkste verkeersvliegtuig toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak. Daarop werden enorme aantallen besteld door de militairen als C-53 Skytroopers en C-47 Skytrains, de laatste met vracht- deur. Dakota was de Britse naam. Meer dan 10 000 exemplaren werden gebouwd, de in Japan gebouwde L2D's en Russische Li-2's niet inbegrepen. Met hun legendarische sterkte bleven vele nog decennia na de oorlog als verkeersvliegtuig of militair vliegtuig in dienst.
C-47A
lengte 19,66 m
spanwijdte 29.98
motor 2 × Pratt & Whitney R-1830 Twin Wasp, 2 × 1200 pk
max startgewicht 11 793 kg
max snelheid 369 km/u
capaciteit 28 passagiers
Eclipse Aviation, opgericht door oud-Microsoft-topman Vern Raburn, fabriceerde het lichte straal- vliegtuig (VLJ) Eclipse 500 in Albuquerque, New Mexico. Het bedrijf ging echter eind 2008 failliet.
500
EERSTE VLUCHT 2002
De Eclipse 500, die behoort tot een nieuwe klasse van lichte straalvliegtuigen (VLJ's), stamt af van de door Burt Rutan ontworpen Williams V-Jet II, een kunststoffen test- en demonstratietoestel voor de Williams FJX-2-motor. Eclipse maakte er een iets groter metalen toestel van, dat in 2007 in dienst kwam. In oktober 2008 werd de productie na ongeveer 260 exemplaren stopgezet.
500
lengte 10,20 m
spanwijdte 11,60 m
motor 2 × Pratt & Whitney Canada PW610, 2 × 408 kg stuwdruk
max startgewicht 2722 kg
max snelheid 685 km/u
capaciteit 6 personen
EERSTE VLUCHT 1991
Na een ontwikkelingstijd van zo'n 20 jaar werd de Tiger- gevechtshelikopter in 1998 eindelijk operationeel bij het Franse leger. De Franse Tigre HAP-versie heeft niet het mastvizier dat boven op de rotor van de Duitse Tiger UH is gemonteerd, terwijl de laatste voorlopig geen kanon heeft in de neus. De Tigre HAD is een opgevoerde HAP voor het Franse en Spaanse leger, terwijl de Tiger ARH- uitvoering is besteld door Australië. Ongewoon is dat
de vlieger van de Tiger voorin zit en de schutter achterin.
de vlieger van de Tiger voorin zit en de schutter achterin.
EC.665 Tigre HAP
romplengte 14,08 m
rotordiameter 13,00 m
motor 2 × MTU / Turboméca / Rolls-Roye MTR390, 2 × 1170 pk
max startgewicht 6100 kg
max snelheid 290 km/u
capaciteit 2 personen
EERSTE VLUCHT 1994
De EC.135 is ontwikkeld uit de technisch geavanceerde MBB Bo 108-helikopter, onder meer door de installatie van een omsloten fenestron-staartrotor. Met deze veilige voorziening en zijn ruime cabine is de EC.135 populair als ambulancehelikopter. Twee brancards kunnen door de achterdeuren worden ingeladen. De EC.135P heeft PW206-motoren en de EC.635 is een militaire variant.
EC.135T-1
romplengte 10,20 m
rotordiameter 10,20 m
motor 2 × Turboméca Arrius, 2 × 583 pk
max startgewicht 2900 kg
max snelheid 259 km/u
capaciteit 7-8 personen
EERSTE VLUCHT 1995
De in Frankrijk ontwikkelde Colibri is een helemaal nieuw ontworpen, eenmotorige lichte helikopter, voornamelijk bedoeld voor civiele doeleinden, die grotendeels van composietmaterialen is gemaakt en opmerkelijk stil is. China heeft een aandeel van 24%
in het EC.120-project. De HC-120-versie wordt in Harbin gebouwd als leshelikopter voor het Chinese leger.
in het EC.120-project. De HC-120-versie wordt in Harbin gebouwd als leshelikopter voor het Chinese leger.
EC.120
romplengte 9,60 m
rotordiameter 10,00 m
motor 1× Turboméca Arrius, 450 pk
max startgewicht 1715 kg
max snelheid 280 km/u
capaciteit 5 personen
EC.155
EERSTE VLUCHT 1997
De EC.155, aanvankelijk aangeduid als AS.365N-4, is ontwikkeld uit de Aérospatiale Dauphin en het prototype was een verbouwde Dauphin. De EC.155 heeft een vergrote cabine en een vijfbladige composieten rotor. Tot zijn taken horen passagiersvervoer, waaronder vip- vervoer en in de offshore, en politiewerk. China wil een variant , de EC.175, gaan bouwen als de Harbin Z-15.
EC.155
romplengte 12,70 m
rotordiameter 12,60 m
motor 2 × Turboméca Arriel, 2 × 948 pk
max startgewicht 5000 kg
max snelheid 324 km/u
capaciteit 14 personen
EERSTE VLUCHT 1999
De EC.145, oorspronkelijk bekend als de BK 117C-2, is een vergrote variant van de MBB-Kawaki BK 117, waarin geavanceerde technologie uit de EC.135 is verwerkt. De EC.145 wordt veel gebruikt voor ambulance- en politie- taken en wordt door het Amerikaanse leger in dienst genomen als ambulanceheli en onbewapende lichte transporthelikopter met de aanduiding UH-72 Lakota.
EC.145
romplengte 10,20 m
rotordiameter 11,00 m
motor 2 × Turboméca Arriel, 2 × 738 pk
max startgewicht 3585 kg
max snelheid 268 km/u
capaciteit 10-12 personen
EC.130
EERSTE VLUCHT 1999
De EC.130 is een nieuwe uitvoering van de Aérospatiale AS.350 Ecureuil die is uitgerust met de door de Franse industrie ontwikkelde fenestron, of omsloten staartrotor, die veiliger is voor omstanders en minder lawaai maakt. Ook heeft de AS.350 een ruimere cabine met grotere ramen en de landingsski's van zijn broertje, de EC.120.
EC.130
romplengte 10,68 m
rotordiameter 10,69 m
motor 1× Turboméca Arriel, 847 pk
max startgewicht 2800 kg
max snelheid 287 km/u
capaciteit 7-8 personen
Eurofighter is een bedrijf dat is gevormd om de Typhoon-jager te bouwen. EADS Deutschland en BAE hebben elk een aandeel van 33 procent, Alenia 21 procent en EADS CASA 13 procent.
EERSTE VLUCHT 1994
Vier Europese landen besloten in 1985 verder te gaan met een nieuw gezamenlijk gevechtsvliegtuig, terwijl Frankrijk koos voor zijn eigen Rafale. De EFA of EF2000, die was gebaseerd op het Britse EAP-prototype, kreeg uiteindelijk de naam Typhoon. In 2003 vonden eindelijk de eerste afleveringen plaats. Er zijn 559 eenpersoons Typhoon S- en tweezits Typhoon T-toestellen besteld door de vier partnerlanden, Oostenrijk en Saudi-Arabië.
Typhoon S
lengte 15,96 m
spanwijdte 10,95 m
motor 2 × Eurojet EJ200, 2 × 9185 kg stuwdruk
max startgewicht 20 800 kg
max snelheid Mach 2,0 (2125 km/u)
capaciteit 1 persoon
De Nederlander Anthony Fokker (1890-1939) bouwde zijn eerste vliegtuig in 1910 in Duitsland. Zijn bedrijf in Schwerin bouwde in de Eerste Wereldoorlog 3350 vliegtuigen voor het Duitse leger. In 1918 week Fokker naar Nederland uit met treinen vol vliegtuigen, materialen en gereedschap.
D.VII
EERSTE VLUCHT 1917
De D.VII, die als het beste Duitse jachtvliegtuig van de Eerste Wereldoorlog wordt gezien, won in januari 1918 een competitie van het Duitse leger. Naar schatting 1700 D.VII's werden voltooid door Fokker en Albatros, waarbij Albatros de beste kwaliteit leverde, ondanks het feit dat het ambachtelijke werkende Fokker geen bouw- tekeningen kon overleggen. Na 1918 werd de D.VII door veel landen gebruikt, waaronder de Verenigde Staten.
D.VII
lengte 6.95 m
spanwijdte 8,90 m
motor 1 × Mercedes D.III, 160 pk
max startgewicht 910 kg
max snelheid 185 km/u
capaciteit 1 persoon
De Nederlanse Fokker-fabriek, in 1919 gevestigd in Amsterdam, bleef militaire toestellen bouwen, maar was bijzonder succesvol met zijn eendekker verkeersvliegtuigen, gebouwd volgens de vertrouwde constructiemethode - een romp van gelaste staalbuis bekleed met linnen. Fokker ging niet op tijd mee met de overschakeling naar geheel metalen vliegtuigen, en pas in de jaren vijftig bouwde het opnieuw een verkeersvliegtuig. In 1994 bezweek Fokker onder zijn schuldenlast.
S.11 Instructor
EERSTE VLUCHT 1947
Na de Tweede Wereldoorlog zette Fokker zijn S-reeks van lesvliegtuigen voort met de S.11, waarin instructeur en leerling naast elkaar zaten. Er werden 360 S.11's gebouwd voor de luchtmachten van Nederland, Israël, Italië (onder de naam Macchi M.416) en Brazilië (met de aanduiding T-21). Ook in Brazilië gebouwd werden 50 S.12 (T-22's), voorzien van een neuswiellandingsgestel.
S.11
lengte 8.18 m
spanwijdte 11,00 m
motor 1 × Lycoming O-435, 190 pk
max startgewicht 1100 kg
max snelheid 209 km/u
capaciteit 2-3 personen
Fouga, een reparatiebedrijf voor spoorwagons, begon in 1936 met de vliegtuigbouw. De naam is synoniem geworden met de beroemde Magister, ofschoon het bedrijf in 1953 opging in Potez.
EERSTE VLUCHT 1952
De CM.170, die werd ontworpen door Robert Castello en Pierre Mauboussin en die opvalt door zijn ongewone V-staart, was een heel succesvolle kleine straaltrainer
voor de basisvliegeropleiding, waarvan bijna 1000 exemplaren werden gebouwd voor Frankrijk en andere landen, waaronder Duitsland, België en Israël, dat
het type gebruikte voor aanvallen op gronddoelen in de Zesdaagse Oorlog van 1967. Toestellen die In Israël gemoderniseerd werden ontvingen de naam Tzukit.
voor de basisvliegeropleiding, waarvan bijna 1000 exemplaren werden gebouwd voor Frankrijk en andere landen, waaronder Duitsland, België en Israël, dat
het type gebruikte voor aanvallen op gronddoelen in de Zesdaagse Oorlog van 1967. Toestellen die In Israël gemoderniseerd werden ontvingen de naam Tzukit.
CM.170-1
lengte 10,05 m
spanwijdte 12,15 m
motor 2 × Turboméca Marboré, 2 × 400 kg stuwdrukt
max startgewicht 3200 kg
max snelheid 715 km/u
capaciteit 2 personen
EERSTE VLUCHT 1956
De CM.175 Zéphyr, eerst aangeduid als CM.170M, was een marine-uitvoering van de Magister om het opereren vanaf vliegdekschepen mee te oefenen, met een vang- haak, een versterkte constructie en opnieuw ontworpen schuifkappen op de cockpits, die openstonden tijdens dekstarts en -landingen omdat de Fouga niet beschikte over schietstoelen. De Franse marine ontving 30 stuks.
CM.175
lengte 10,05 m
spanwijdte 12,15 m
motor 2 × Turboméca Marboré, 2 × 400 kg stuwdrukt
max startgewicht 3200 kg
max snelheid 715 km/u
capaciteit 2 personen
Leroy Grumman, afkomstig van de Loening-fabriek, begon in 1929 voor zichzelf op Long Island, New York. Vanaf het begin legde Grumman zich toe op de bouw van metalen marinevliegtuigen, die zo solide waren dat Grumman The Ironworks werd genoemd. Na de F-14 Tomcat bleven nieuwe succesvolle ontwerpen uit en in 1994 werd Grumman onderdeel van Northrop Grumman.
TBF Avenger
EERSTE VLUCHT 1941
Het grootste deel van de Tweede Wereldoorlog was de TBF de standaard torpedobommenwerper op vliegdek- schepen van de US Navy. Slechts tien maanden na zijn eerste vlucht kreeg hij zijn vuurdoop in de Stille Oceaan. Er werden bijna 10 000 Avengers gebouwd, vooral door General Motors met de aanduiding TBM. Na de oorlog bleef het type in gebruik als onderzeebootbestrijdings- vliegtuig. De TBM-3R was een verbouwing tot transport- vliegtuig voor vliegdekschepen voor zeven passagiers.
TBF-3
lengte 12.19 m
spanwijdte 16,51 m
motor 1 × Wright R-2600 Cyclone, 1900 pk
max startgewicht 8278 kg
max snelheid 430 km/u
capaciteit 3 personen
HU-16 Albatross
EERSTE VLUCHT 1947
De Albatross is een amfibische vliegboot die bedoeld was voor licht transport, verkeninng en reddingswerk - dankzij zijn goede zeewaardigheid kon hij vaak op volle zee landen. De aanduidingen UF (Amerikaanse marine) en SA-16 (luchtmacht) werden later veranderd in HU-16. De Canadese uitvoering werd aangeduid als CSR-110.
HU-16B
lengte 19,18 m
spanwijdte 29,46 m
motor 2 × Wright R-1820 Cyclone, 2 × 1425 pk
max startgewicht 17 010 kg
max snelheid 379 km/u
capaciteit 22 passagiers
EERSTE VLUCHT 1953
De S-2 (vroegere aanduiding S2F) is een onderzeeboot- bestrijdingstoestel voor vliegdekschepen, ook gebouwd als voor deklandingen geschikt transporttoestel, de C-1 Trader, en waarschuwingsradarvliegtuig, de E-1 Tracer. Overgebleven Trackers opereren nu vanaf landbases als maritiem patrouillevliegtuig of als vliegende brand- blusser, vaak gemoderniseerd met turbopropmotoren.
S-2E
lengte 13,26 m
spanwijdte 22,13 m
motor 2 × Wright R-1820 Cyclone, 2 × 1525 pk
max startgewicht 13 222 kg
max snelheid 426 km/u
capaciteit 4 personen
G-164 Ag-Cat
EERSTE VLUCHT 1957
Grumman wilde zich in de jaren 1950 diversifiëren naar de burgerluchtvaart en ontwierp het landbouwvliegtuig G-164, net als de Antonov An-2 een tweedekker, die een kattennaam kreeg, net als Grummans jachtvliegtuigen. Het bestaat in diverse versies en verbouwde versies, aangedreven door verschillende motoren. De productie
van de Ag-Cat werd uitgevoerd door Schweizer Aircraft.
van de Ag-Cat werd uitgevoerd door Schweizer Aircraft.
G-164A
lengte 7.11 m
spanwijdte 10,95 m
motor 1 × Pratt & Whitney R-985 Wasp Junior, 450 pk
max startgewicht 2040 kg
max snelheid 237 km/u
capaciteit 1 persoon
E-2 Hawkeye
EERSTE VLUCHT 1960
's Werelds enige waarschuwingsradarvliegtuig dat van- af het begin als zodanig is ontworpen, de E-2 Hawkeye, is geschikt voor vliegdekschepen en wordt onder meer gebruikt door de Amerikaanse en de Franse marine. Bij de US Navy verving hij de E-1-variant van de S-2 Tracker. Afgeleid van de E-2 is de C-2A Greyhound, een voor dek- landingen geschikt transportvliegtuig dat de C-1 verving.
E-2C
lengte 17,56 m
spanwijdte 24,58 m
motor 2 × Allison T56, 2 × 5100 pk
max startgewicht 23 391 kg
max snelheid 604 km/u
capaciteit 5 personen
De scheepswerf Blohm & Voss richtte in 1933 zijn vliegtuigafdeling Hamburger Flugzeugbau op. In de praktijk werd de naam van het moederbedrijf gebruikt. Chef-constructeur was de inventieve Richard Vogt. Het bedrijf werd na de oorlog opieuw opgericht, en werd in 1969 deel van MBB.
HFB 320 Hansa Jet
EERSTE VLUCHT 1964
In 1944 ontwierp Hans Wocke de Junkers Ju 287, een experimenteel straalvliegtuig met een vleugel met voor- waartse pijlstand. Na in Rusland en Oost-Duitsland te hebben gewerkt kwam Wocke naar Hamburg, waar
hij voorwaartse pijlstand toepaste op de HFB 320-zakenjet. Het voordeel was dat de cabine niet werd doorkruist. De productie van dit ongewone toestel hield in 1973 op na maar 47 stuks, niet geholpen door enkele ongelukken.
HFB 320
lengte 16,61 m
spanwijdte 14,48 m
motor 2 × General Electric CJ610, 2 × 1406 kg stuwdruk
max startgewicht 9199 kg
max kruissnelheid 825 km/u
capaciteit 7-12 passagiers
Na het bankroet van Sopwith Aviation in 1920 begonnen Thomas Sopwith en zijn Australische testpiloot Harry Hawker een nieuw bedrijf met Hawkers naam. In 1925 werd Sydney Camm chef- constructeur. In 1935 fuseerde Hawker met auto- en vliegtuigmotorfabrikant Hawker Siddeley. Na overname van Folland, De Havilland en Blackburn hanteerde het bedrijf vanaf 1963 de merk- naam Hawker Siddeley voor zijn vliegtuigen. Uiteindelijk ging Hawker Siddeley in 1977 op in BAE.
Hurricane
EERSTE VLUCHT 1935
Camms Hurricane was duidelijk ondergeschikt aan de Spitfire en de Messerschmitt Bf 109, maar hij was wel makkelijker in serie te bouwen dan zijn wapenbroeder en daardoor van levensbelang in de Slag om Engeland. Later in de oorlog werd het type als jachtbommenwerper gebruikt, en de Hawker IID-versie werd van twee zware 40 mm anti-tankkanonnen voorzien. Er werden in totaal 14 000 stuks gebouwd in Groot-Brittanie en in Canada.
Hurricane I
lengte 9.55 m
spanwijdte 12,19 m
motor 1 × Rolls-Royce Merlin, 1030 pk
max startgewicht 3021 kg
max snelheid 508 km/u
capaciteit 1 persoon
Hindustan Aircraft werd in 1940 gevestigd in Bangalore om de luchtmacht van Brits-Indië bij te staan. Sinds de onafhankelijkheid in 1947 heeft HAL verscheidene eigen ontwerpen gebouwd.
HJT-16 Kiran
EERSTE VLUCHT 1964
In 1961 begon bij HAL het werk aan een straaltrainer voor de basisopleiding, de Kiran (Lichtstraal). De eigen HJT-2500-turbojet was geen succes en de Kiran Mk.I, die vanaf maart 1968 aan de Indiase luchtmacht werd afgeleverd, had de Rolls Royce Viper-motor. Vanaf 1976 werd dit model gevolgd door de Mk.II met de sterkere Rolls Royce Orpheus-turbojet. In totaal werden er 190
Kirans gebouwd voor de Indiase luchtmacht en marine.
Kirans gebouwd voor de Indiase luchtmacht en marine.
Kiran Mk.I
lengte 10,60 m
spanwijdte 10,70 m
motor 1 × Rolls-Royce Viper, 1 × 1135 kg stuwdruk
max startgewicht 4200 kg
max snelheid 695 km/u
capaciteit 2 personen
De Hughes Aircraft Company werd in 1932 in Los Angeles gevestigd door de excentrieke miljonair Howard Hughes. Nadat hijzelf in 1947 de enige vlucht had gemaakt met de kolossale H-4 Hercules-vliegboot, de 'Spruce Goose', richtte Hughes zich op helikopters. Hughes Helicopters werd in 1984 aan McDonnell Douglas verkocht, na de AH-64 Apache ontworpen te hebben.
269 / 300
EERSTE VLUCHT 1956
De Hughes 269 is een driezits lichte helikopter die ook is verkocht onder de aanduiding Hughes 300. Hij wordt veel als leshelikopter gebruikt en het Amerikaanse leger nam hem als zodanig in dienst als de TH-55 Osage. In de jaren tachtig werd het ontwerp aan Schweizer Aircraft verkocht, dat de Schweizer 300 nog steeds produceert. In totaal zijn er meer dan 3400 exemplaren gebouwd.
269C
romplengte 6,80 m
rotordiameter 8,18 m
rotordiameter 8,18 m
motor 1 × Lycoming O-360, 190 pk
max startgewicht 975 kg
max snelheid 176 km/u
capaciteit 3 personen
Het ontwerpbureau van een van Ruslands grote vliegtuigbouwers, Sergej Iljoesjin (1894-1977), gevestigd op het vliegveld Moskou-Chodynka, creërde vooral bommenwerpers en verkeers- vliegtuigen, maar ook het gepantserde aanvalsvliegtuig Il-2, het belangrijkste Russische vliegtuig van de Tweede Wereldoorlog. Ilyushin is nu een divisie van OAK, de United Aircraft Corporation.
Il-12
EERSTE VLUCHT 1945
Zodra de overwinning op Duitsland zeker was, gaf Stalin opdracht een nieuw verkeersvliegtuig te ontwerpen, dat de DC-3 en de Li-2 moest vervangen. Bij de testvluchten met de Il-12 bleek dat er nogal wat problemen moesten worden worden opgelost, en daardoor viel het vliegtuig zo zwaar uit dat het nog hooguit 21 passagiers mocht vervoeren in plaats van 32. Het was dan ook volkomen onrendabel. Niettemin werden er 663 Il-12's gebouwd.
Il-12
lengte 21,31 m
spanwijdte 31,70 m
motor 2 × Shvetsov ASh-82, 2 × 1850 pk
max startgewicht 17 250 kg
max snelheid 407 km/u
capaciteit 18-21 passagiers
Il-14
EERSTE VLUCHT 1950
Vanwege de problemen met de Il-12 ontwierp Ilyushin een heel nieuw vliegtuig met dezelfde afmetingen, en
dit toestel, de Il-14, werd het standaard verkeersvliegtuig voor Aeroflot en de luchtvaartmaatschappijen van alle andere communistische landen. Het werd in licentie gebouwd in Tsjechoslowakije, als de Avia 14, en Oost- Duitsland. Er werden meer dan 1000 Il-14's afgeleverd.
dit toestel, de Il-14, werd het standaard verkeersvliegtuig voor Aeroflot en de luchtvaartmaatschappijen van alle andere communistische landen. Het werd in licentie gebouwd in Tsjechoslowakije, als de Avia 14, en Oost- Duitsland. Er werden meer dan 1000 Il-14's afgeleverd.
Il-14P
lengte 21,31 m
spanwijdte 31,70 m
motor 2 × Shvetsov ASh-82, 2 × 1900 pk
max startgewicht 17 250 kg
max snelheid 430 km/u
capaciteit 24-32 passagiers
EERSTE VLUCHT 1957
De aanduiding Il-18 was eerder gegeven aan een groot passagiersvliegtuig dat vloog in 1946, maar hergebruikt voor het eerste verkeersvliegtuig met turbopropmotoren uit de Sovjet-Unie. De Il-18 was een succesvol toestel voor middellange afstanden dat 260 miljoen passagiers vervoerde voor Aeroflot. Er werden 565 stuks gebouwd, waarvan 121 voor de export. Veel ervan zijn verbouwd voor vrachtvervoer of militaire taken. Het maritieme patrouillevliegtuig de Il-38 werd ontwikkeld uit de Il-18.
Il-18D
lengte 37,40 m)
spanwijdte 37,90 m
motor 4 × Ivchenko AI-20, 4 × 4250 pk
max startgewicht 64 000 kg
max snelheid 674 km/u
capaciteit 89 passagiers
Il-62
EERSTE VLUCHT 1963
Het eerste intercontinentale straalverkeersvliegtuig uit de Sovjet-Unie, de Il-62, had vier motoren aan de staart, een formule die ook werd gekozen voor de Britse VC10. De oorspronkelijke NK-8-turbofanmotoren leverden problemen op , maar de Il-62M met Soloviev-motoren bewees zichzelf als een betrouwbaar verkeersvliegtuig. Van de ongeveer 270 gebouwde Il-62's zijn er nu nog enkele tientallen in gebruik, vaak als regeringsvliegtuig.
Il-62M
lengte 53,12 m
spanwijdte 43,20 m
motor 4 × Soloviev D-30K, 4 × 11 022 kg stuwdruk
max startgewicht 165 000 kg
max kruissnelheid 900 km/u
capaciteit 186 passagiers
Invlieger Edouard Joly en zijn schoonzoon, constructeur Jean Délémontez, combineerden in 1946 hun namen en richtten Avions Jodel op in de buurt van Beaune. Het duo ontwikkelde een reeks lichte vliegtuigen met een constructie van multiplex, die werden geproduceerd als zelfbouw- vliegtuig en door andere bedrijven, in het bijzonder CEA, dat later werd omgedoopt tot Robin. Jodel bestaat nog steeds als ontwerpbureau en verkoopt licenties aan amateurvliegtuigbouwers.
EERSTE VLUCHT 1948
Op 22 januari 1948 maakte Edouard Joly de eerste vlucht met de eenpersoons D9. Het toestelletje had vleugelbuitenstukken met veel V-stand, een kenmerk van de Jodel- en Robin-vliegtuigen, en vloog zo goed
dat er ruim 500 Bébés werden gebouwd, de meeste door amateurs. De D91 tot en met D98 zijn varianten met verschilende motoren; de D92 komt het meest voor.
dat er ruim 500 Bébés werden gebouwd, de meeste door amateurs. De D91 tot en met D98 zijn varianten met verschilende motoren; de D92 komt het meest voor.
D92
lengte 5,45 m
spanwijdte 7,00 m
motor 1 × Volkswagen 1100, 26 pk
max startgewicht 272 kg
max snelheid 150 km/u
capaciteit 1 persoon
D11
EERSTE VLUCHT 1950
Na de eenpersoons D9 ontwierp Jean Délémontez de driezits D10, maar hij ging verder met de tweezits D11 op verzoek van de Franse regering, die de opleiding van piloten wilde stimuleren. Dankzij een klein overheids- heidscontract kon Délémontez een Citroën 2CV kopen. De D11, oorspronkelijk aaangedreven door een 45 pk Salmon-motor, is door fabrieken en amateurs gebouwd in versies met de aanduidingen D111 tot en met D128, met verschillende motoren van 60 tot 120 pk vermogen.
D112
lengte 6,36 m
spanwijdte 8,20 m
motor 1 × Continental A65, 65 pk
max startgewicht 520 kg
max snelheid 190 km/u
capaciteit 2 personen
D140
EERSTE VLUCHT 1958
Met zijn 180 pk motor levert de D140 goede prestaties en het is een geliefd toestel op vliegvelden in de bergen. Van de D140 Mousquetaire (Musketier) werden er 215 gemaakt door de firma SAN, de modellen D140C en -E met gewijzigde staartvlakken. Amateurs bouwden er nog een aantal. Ook leverde SAN vanaf 1965 28 speciale zweefvliegtuigslepers af van het type D140R Abeille (Bij).
D140
lengte 10,27 m
spanwijdte 7,92 m
motor 1 × Lycoming O-360, 180 pk
max startgewicht 1200 kg
max snelheid 240 km/u
capaciteit 5 personen
EERSTE VLUCHT 1959
Met hulp van Pierre Robin ontwikkelde Délémontez zijn in de ijskast gezette driezitter D10 tot de DR100, die
in productie werd genomen door de firma's CEA en SAN.
Met kleine wijzigingen werd de DR100 de DR1050, Sicile genoemd door CEA en Ambassadeur door SAN. Met een kielvlak met pijlstand werden deze namen respectievelijk Excellence en Sicile Record. De DR105 en DR1051 tot en met DR1056 hadden andere motoren.
Met kleine wijzigingen werd de DR100 de DR1050, Sicile genoemd door CEA en Ambassadeur door SAN. Met een kielvlak met pijlstand werden deze namen respectievelijk Excellence en Sicile Record. De DR105 en DR1051 tot en met DR1056 hadden andere motoren.
DR1050
lengte 6,80 m
spanwijdte 8,72 m
motor 1 × Continental O-200, 100 pk
max startgewicht 750 kg
max snelheid 185 km/u
capaciteit 3-4 personen
EERSTE VLUCHT 1964
De DR200, een meer verfijnde DR100 met een sterkere motor, werd door CEA/Robin gebouwd als de DR220 met een Continental O-200-motor; de DR221 Dauphin met een Lycoming O-235; en de DR225 Capitaine met een Lycoming O-320. Een variant met neuswiel van de DR250, de DR253, culmineerde in de Robin DR300.
DR221
lengte 6,90 m
spanwijdte 8,72 m
motor 1 × Lycoming O-235, 115 pk
max startgewicht 830 kg
max snelheid 245 km/u
capaciteit 4 personen
Professor Hugo Junkers (1859-1935), wiens bedrijf in Dessau stoomketels en radiatoren maakte, bouwde tijdens de Eerste Wereldoorlog 's werelds eerste bruikbare geheel metalen vliegtuigen. In de jaren twintig had hij succes met zijn metalen verkeersvliegtuigen, die zwaarder waren, maar duurzamer dan hun tegenhangers van Fokker. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bouwde Junkers voonamelijk bommenwerpers, waaronder de Ju 87 Stuka ofwel duikbommenwerper.
D.I
EERSTE VLUCHT 1918
Na het betrekkelijke succes van het J.I-aanvalsvliegtuig, een tweedekker, bouwde Junkers een nieuwe metalen eendekker die uiteindelijk bij het Duitse leger in dienst kwam als de eenpersoons jager Junkers D.I (fabrieks- aanduiding J.9). Deze was te zwaar voor een jager, maar kon wel wat incasseren en zou worden ingezet tegen zwaar verdedigde geallieerde observatieballons. Er werden echter niet meer dan 40 exemplaren voltooid.
D.I
lengte 7,25 m
spanwijdte 9,00 m
motor 1 × Mercedes D.III, 160 pk
max startgewicht 834 kg
max snelheid 225 km/u
capaciteit 1 persoon
Ju 52
EERSTE VLUCHT 1930
De laatste Junkers met een huid van golfplaat ontstond als eenmotorig vrachttoestel. De driemotorige
Ju 52/3m, een succesvol verkeersvliegtuig, werd door de Luftwaffe ingezet als interim-bommenwerper. In de oorlog diende 'Tante Ju' op alle fronten als transportvliegtuig, met een hoofdrol in de luchtlandingen in Nederland en op Kreta. De Ju 52/3m werd ook in Frankrijk gebouwd onder de aanduiding AAC.1, en in Spanje als de CASA C-352.
Ju 52/3mg3e
lengte 18,90 m
spanwijdte 29,25 m
motor 3 × BMW 132, 3 × 725 pk
max startgewicht 10 500 kg
max snelheid 275 km/u
capaciteit 18 passengers
Helikopterbouwer Kaman, niet te verwarren met Kamov uit Rusland, is gevestigd in Connecticut. Het bedrijf werd in 1945 gesticht door Charles Kaman, tevens de uitvinder van de Ovation-gitaar.
H-2 Seasprite
EERSTE VLUCHT 1959
De Seasprite, ontworpen als eenmotorige reddings- helikopter voor vliegdekschepen, werd later ontwikkeld tot de tweemotorige SH-2-onderzeebootbestrijdings- helikopter voor dienst aan boord van kleinere marine- schepen. De Amerikanen gebruiken de H-2 niet meer, maar een beperkt aantal SH-2G Super Seasprites dient bij de marines van Egypte, Nieuw-Zeeland en Polen.
SH-2G
romplengte 12,30 m
rotordiameter 13,41 m
motor 2 × General Electric T700, 2 × 1723 pk
max startgewicht 6120 kg
max snelheid 256 km/u
capaciteit 6 personen
De Russische ingenieur Nikolai Kamov bouwde in 1929 zijn eerste autogiro, en in 1947 vloog zijn eerste helikopter, de eenmans Ka-8, met twee coaxiale hoofdrotors die een staartrotor overbodig maken: een kenmerk van bijna alle Kamov-ontwerpen tot de verschijning van de Ka-60 in 1998.
EERSTE VLUCHT 1960
De Ka-25-boordhelikopter, die oorspronkelijk als Ka-20 werd aangeduid, werd door de Sovjet-marine in drie varianten gebruikt: de Ka-25BSh voor onderzeeboot- bestrijding, de Ka-25K voor geleiding van door schepen gelanceerde raketten en de Ka-25PS voor reddings- en transportwerk. De Ka-25, NAVO-benaming Hormone, werd geëxporteerd naar Bulgarije, India, Joegoslavië, Syrië en Vietnam. Er werden zo'n 460 stuks gebouwd.
Ka-25BSh
romplengte 9,75 m
rotordiameter 15,74 m
rotordiameter 15,74 m
motor 2 × Glushenkov GTD-3, 2 × 900 pk
max startgewicht 7500 kg
max snelheid 209 km/u
capaciteit 14 personen
Ka-27
EERSTE VLUCHT 1974
De Ka-27 Helix is zwaarder dan de Ka-25, maar hij past met opgevouwen rotors in dezelfde ruimten en kan zo van dezelfde schepen opereren als zijn voorganger. De Ka-27PL is voor onderzeebootbestrijding; de Ka-27PS voor reddingswerk, de Ka-28 een exportuitvoering die is verkocht aan meerdere landen; de Ka-29 is voor militair transport en de Ka-31 is een waarschuwingsradarheli voor de Russische en de Indiase vliegdekschepen. De civiele versie Ka-32 zie je in vele landen boven bossen in actie, voor zowel houthakkers als brandweerlieden.
Ka-32A
romplengte 11,30 m
rotordiameter 15.904 m
motor 2 × Klimov TV3, 2 × 2225 pk
max startgewicht 12 600 kg
max snelheid 250 km/u
capaciteit 16 passagiers
Het bedrijf van Hans Klemm in Böblingen, bij Stuttgart, stond bekend om zijn tweezits laagdekker sportvliegtuigen. Na de Tweede Wereldoorlog nam Bölkow het opnieuw opgerichte Klemm over.
Kl 35
EERSTE VLUCHT 1935
De Kl 35, die werd ontworpen door Friedrich Fecher, was een laagdekker van gemengde constructie met open cockpits en een omgekeerde meeuwenvleugel. De Luftwaffe nam het toestel in dienst als elementair lesvliegtuig. Behalve bij Klemm werd het geproduceerd bij Fieseler en Zlin. De Zweedse luchtmacht gebruikte het ook. De nog bestaande Kl 35's komen uit Zweden.
Kl 35D
lengte 7,50 m
spanwijdte 10,40 m
motor 1 × Hirth HM 60, 80 pk
max startgewicht 750 kg
max snelheid 212 km/u
capaciteit 2 personen
Kl 107
EERSTE VLUCHT 1940
De Kl 107 maakte zijn eerste vlucht in 1940 en hoewel deze lichte tweezitter voor de Duitse oorlogsinspanning waardeloos was, werd er toch een klein aantal Kl 107A's geproduceerd. In de jaren vijftig bouwde Klemm 26 gemoderniseerde Kl 107B's alvorens hij zijn bedrijf verkocht aan Bölkow. Bölkow bouwde 30 Kl 107Cs en nam de Kl 107 als uitgangspunt voor zijn eigen Bo 207.
Kl 107A
lengte 8,16 m
spanwijdte 10,87 m
motor 1 × Hirth HM 60, 82 pk
max startgewicht 625 kg
max snelheid 190 km/u
capaciteit 2 personen
Omdat de naam van Allan en Malcolm Loughead vaak verkeerd werd uitgesproken, doopten zij hun vliegtuigfabriek in 1926 om in Lockheed. In de jaren dertig had het bedrijf succes met zijn
L-10 Electra-verkeersvliegtuig, en met Clarence 'Kelly' Johnson als chef-constructeur groeide Lockheed uit tot een grote onderneming, met drie assemblagefabrieken in Burbank en Palmdale, Californië, en in Marietta, Georgia. In 1995 fuseerde Lockheed met Martin tot Lockheed Martin.
L-10 Electra-verkeersvliegtuig, en met Clarence 'Kelly' Johnson als chef-constructeur groeide Lockheed uit tot een grote onderneming, met drie assemblagefabrieken in Burbank en Palmdale, Californië, en in Marietta, Georgia. In 1995 fuseerde Lockheed met Martin tot Lockheed Martin.
P-2 Neptune
EERSTE VLUCHT 1945
De martieme patrouillebommenwerper P2V (later P-2 ) was te laat voor de Tweede Wereldoorlog, maar bewees in 1946 zijn kunnen met een vlucht van
18 000 km non- stop. In zijn lange leven maakten kanonnen en bommen plaats voor sensoren en dieptebommen. De laatste versies hadden twee hulpstraalmotoren om zwaardere starts mogelijk te maken. De P-2J, met T64-turboprops in plaats van de zuigermotoren, werd gebouwd in Japan.
P-2H
lengte 27,94 m
spanwijdte 31,65 m
motor 2 × Wright R-3350 Cyclone, 2 × 3500 pk
2 × Westinghouse J34, 2 x 1540 kg stuwdruk
2 × Westinghouse J34, 2 x 1540 kg stuwdruk
max startgewicht 36 240 kg
max snelheid 648 km/u
capaciteit 7 personen
T-33
EERSTE VLUCHT 1948
De T-33, oorspronkelijke aanduiding TF-80C, is een les- vliegtuig voor de jachtvliegeropleiding ontwikkeld uit de F-80 Shooting Star, een van de eerste straaljagers. Meer dan 6500 'T-Birds' werden gebouwd, waarvan de door Canadair gebouwde T-33A-N's een Rolls-Royce Nene- motor hadden. De RT-33A is een eenzits fotoverkenner.
T-33A
lengte 11,48 m
spanwijdte 11,85 m
motor 1 × Allison J33, 1 × 2360 kg stuwdruk
max startgewicht 6551 kg
max snelheid 960 km/u
capaciteit 2 personen
EERSTE VLUCHT 1954
Als reactie op de toenemende complexiteit van straal- jagers ontwierp Kelly Johnson een licht toestel met een grote motor en een piepkleine vleugel, dat wendbaar- heid en laadvermogen opofferde voor een flitsende klim- snelheid en een top van Mach 2,2. Het was een grote flop in Amerikaanse dienst, maar toch wist Lockheed verbeterde jachtbommenwerperversies aan Amerika's bondgenoten te verkopen: er werden, inclusief tweezits trainers, 2575 Starfighers gebouwd. De laatste variant, de Italiaanse F-104S, werd pas uitgefaseerd in 2004.
F-104G
lengte 16,89 m
spanwijdte 6,68 m
motor 1 × General Electric J79, 1 × 7166 kg stuwdruk
max startgewicht 13 054 kg
max snelheid Mach 2,2 (2350 km/u)
capaciteit 1 persoon
L-1011 TriStar
EERSTE VLUCHT 1970
De driemotorige widebody L-1011, Lockheeds laatste verkeersvliegtuig, nam het op tegen de DC-10, maar werd ernstig gehinderd door problemen bij Rolls-Royce, de enige motorleverancier, die het uitkomen vertraagden van zwaardere varianten, de L-1011-200 en de verkorte L-1011-500 voor lange afstanden. Lockheed verkocht maar 250 toestellen, de helft van het benodigde aantal om winst te maken. De Britse Royal Air Force gebruikt negen L-1011-500's als tankers en transporvliegtuigen.
L-1011-500
lengte 50,04 m
spanwijdte 50,09 m
motor 3 × Rolls-Royce RB.211, 3 × 22 680 kg stuwdruk
max snelheid 224 980 kg
max kruissnelheid 960 km/u
capaciteit 234-330 passagiers
In 1913 stichtte Giulio Macchi de firma Nieuport-Macchi om de Nieuport 11-jager te gaan bouwen in Varese. Aeronautica Macchi legde zich daarna toe op racevliegtuigen op drijvers, waaronder 's werelds snelste vliegtuig, de Macchi MC.72, en jagers. In 1962 ging Macchi Aermacchi heten.
MB.308
EERSTE VLUCHT 1947
Het houten sportvliegtuigje MB.308, gebaseerd op een vooroorlogs ontwerp van
Ermanno Bazzocchi, werd in 1946 gebouwd. Er werd een productieorder geplaatst door de Italiaanse luchtmacht, ondanks de geringe militaire waarde, en de meeste 'Macchinos' werden aan de Italiaanse vliegclubs gegeven. Het MB.308G-model had een derde stoel achterin en werd ook in Argentinië gebouwd, door zweefvliegtuigfabrikant German Bianco.
MB.308
lengte 6,52 m
spanwijdte 10,00 m
motor 1 × Continental C85, 85 pk
max startgewicht 642 kg
max snelheid 197 km/u
capaciteit 2 personen
In 1938 vestigden de Japanners de Mantsjoerijse Vliegtuigfabriek in Mantsjoekwo, de Japanse vazalstaat in China. Het bedrijf was een grote vliegtuigproducent, maar bracht nauwelijks eigen ontwerpen voort. Mansyu's faciiteiten in Harbin waren na 1945 belangrijk voor de Chinezen.
Ki-79
EERSTE VLUCHT 1942
De Ki-79 was een lesvliegtuig afgeleid van de Nakajima Ki-27-jager, die door Mansyu werd gebouwd. Er werden
1329 Ki-79's gebouwd in vier versies: de Ki-79a eenzits trainer, de tweezits Ki-79b, en de Ki-79c en -d waarin schaars metaal moest plaatsmaken voor hout. Enkele
Ki-79's bleven in 1945 achter in Indonesië en werden door de Indonesiërs tegen de Nederlanders ingezet. .
Ki-79's bleven in 1945 achter in Indonesië en werden door de Indonesiërs tegen de Nederlanders ingezet. .
Ki-79a
lengte 7,85 m
spanwijdte 11,50 m
motor 1 × Hitachi Ha-13, 510 pk
max startgewicht onbekend
max snelheid 340 km/u
capaciteit 1 persoon
Max Holste, die in 1931 zijn eerste vliegtuig bouwde, begon in 1946 zijn eigen bedrijf in Reims. Dat bedrijf is nu Reims Aviation. Holste hielp later de Embraer Bandeirante ontwerpen in Brazilië.
MH.1521 Broussard
EERSTE VLUCHT 1952
Broussard is Frans voor 'oerwoudbewoner', en dit zes- persoons vliegtuig werd ontworpen voor om kleine en primitieve vliegveldjes aan te kunnen. Van de bijna 400 gebouwde toestellen gingen de meeste naar de Franse strijdkrachten. Een deel werd aan Frankrijks Afrikaanse kolonies overgedragen toen deze onafhankelijk werden. Een aantal Broussards vliegt nu nog als privévliegtuig.
MH.1521M
lengte 8,65 m
spanwijdte 13,75 m
motor 1 × Pratt & Whitney R-985, 450 pk
max startgewicht 2500 kg
max snelheid 270 km/u
capaciteit 6 personen
MBB ontstond in 1969 door de fusie van Messerschmitt, Bölkow en Hamburger Flugzeugbau (Blohm + Voss). In 1981 werd VFW overgenomen. Als de grootste Duitse lucht- en ruimtevaart- onderneming nam MBB deel aan talrijke internationale vliegtuigbouwprojecten. In 1989 werd MBB DASA. DASA is nu de Duitse divisie is van EADS, het moederbedijf van Airbus en Eurocopter.
Bo 105
EERSTE VLUCHT 1967
Toen hij verscheen was Bölkows Bo 105 een vooruit- strevende kleine helikopter, met twee turbinemotoren
en een scharnierloze rotor met vier bladen van glasvezel die zorgt voor een grote wendbaarheid. Als ambulance- ambulancehelikopter kan hij twee brancards vervoeren in zijn relatief ruime cabine. Zo'n 1500 Bo 105's zijn gebouwd, waaronder waren ruim 300 voor het Duitse leger voor observatie, verbindingen en tankbestrijding.
en een scharnierloze rotor met vier bladen van glasvezel die zorgt voor een grote wendbaarheid. Als ambulance- ambulancehelikopter kan hij twee brancards vervoeren in zijn relatief ruime cabine. Zo'n 1500 Bo 105's zijn gebouwd, waaronder waren ruim 300 voor het Duitse leger voor observatie, verbindingen en tankbestrijding.
Bo 105CB
romplengte 8,56 m
rotordiameter 9,84 m
motor 2 × Allison 250, 2 × 420 pk
max startgewicht 2500 kg
max snelheid 242 km/u
capaciteit 5 personen
EERSTE VLUCHT 1979
In 1977 besloten MBB en Kawasaki Heavy Industries hun ontwerpen Bo 107 en KH-7 samen te voegen. De Duitsers ontwikkelden de rotor en de staart, de Japanse zijde een ruim bemeten romp en de transmissie. Van de 370 gebouwde BK 117's dienen er veel als ambulance- helikopter. Een nieuw, verlengd model met kenmerken van de Eurocopter EC.135 heet de Eurocopter EC.145.
BK 117B-2
romplengte 9,88 m
rotordiameter 11,00 m
motor 2 × Lycoming LTS101, 2 × 700 pk
max startgewicht 3350 kg
max snelheid 270 km/u
capaciteit 7-11 personen
De constructors Artem Mikojan en Mikhail Goerevitsj kregen in 1939 hun eigen ontwerpbureau voor de ontwikkeling van de MiG-1-onderscheppingsjager. Bijna al hun ontwerpen waren jagers. Hun Moskouse ontwerpbureau is nu de MiG-divisie van OAK, de United Aircraft Corporation.
MiG-9
EERSTE VLUCHT 1946
Het prototype I-300, met buitgemaakte BMW-turbojets, werd het eerste Russische straalvliegtuig dat de lucht in ging op 24 april 1946, net voor de Yak-15, nadat er een muntje was opgegooid. De MiG-19, NAVO-naam Fargo, had zijn beperkingen als jager, maar het was best een goed vliegtuig en er werden 600 stuks gebouwd. Onder de varianten die niet in productie gingen waren tweezits trainers en de I-307, die motoren met nabranders had.
MiG-9
lengte 9,83 m
spanwijdte 10,00 m
motor 2 × Kolesov RD-20, 2 × 800 kg stuwdruk
max startgewicht 4860 kg
max snelheid 910 km/u
capaciteit 1 persoon
MiG-15
EERSTE VLUCHT 1947
In 1946 mocht de Sovjet-Unie de krachtige Rolls-Royce Nene-straalmotor kopen, en Mikoyan bouwde hier snel een kleine straaljager met pijvleugel omheen die vrijwel de beste van zijn tijd was, zoals het Westen merkte in de Koreaanse Oorlog. Circa 6000 MIG-15- en verbeterde MiG-15bis-jagers werden gebouwd, in Tsjechoslowakije vervaardigde S-102/-103's en Poolse Lim-1/-2's niet meegerekend. De NAVO noemde het type Fagot, nadat de rapportagenaam Falcon 'te lovend' was bevonden.
,
MiG-15bis
lengte 10,11 m
spanwijdte 10,08 m
motor 1 × Klimov VK-1, 2700 kg stuwdruk
max startgewicht 6106 kg
max snelheid 1107 km/u
capaciteit 1 persoon
De Nederlandse Helikopter Industrie was een samenwerkingsverband tussen vliegtuigbouwer Aviolanda en motorenfabriek Kromhout, bedoeld om de Kolibrie-helikopter in serie te bouwen.
H-3 Kolibrie
EERSTE VLUCHT 1956
De Kolibrie, ontwikkeld uit de SOBEH H-2 uit 1955, was een inventieve tweepersoons helikopter aangedreven door twee aan de rotortips gemonteerde ramjetmotoren. Hij werd vooral gebruikt als landbouwsproeier, voorzien van sproeibomen en met chemicaliën in maximaal drie van de vier brandstoftanks. Zijn hoge brandstofverbruik maakte de Kolibrie echter onrendabel, reden waarom maar ongeveer een dozijn exemplaren werden voltooid.
H-3
romplengte 4,22 m
rotordiameter 10,00 m
rotordiameter 10,00 m
motor 2 × Kromhout TJ-5, 2 × 20 kg stuwdruk
max startgewicht 650 kg
max snelheid 113 km/u
capaciteit 2 personen
NH Industries is het samenwerkingsverband voor de NH90-helikopter. Na een reeks fusies in de Europese luchtvaartindustrie heeft Eurocopter hierin een aandeel van 63 procent; Agusta, de Italiaanse tak van Agusta Westland, 32 procent; en Stork, het restant van Fokker, 5 procent.
NH90
EERSTE VLUCHT 1995
De NH90 is een compleet nieuwe militaire helikopter die wordt gebouwd in twee varianten: de marineversie NFH (Nato Frigate Helicopter) en de TTH (Tactical Transport Helicopter), die 20 soldaten kan vervoeren of ruim 2,5 ton aan vracht. De motoren zijn ofwel RTM322's of General Electric 700's. Met forse vertraging begonnen in 2006 de afleveringen aan de Duitse landmacht en intussen zijn er bestellingen geplaatst door 15 landen.
NH90 TTH
romplengte 16,13 m
rotordiameter 16,30 m
motor 2 × Rolls-Royce / Turboméca RTM322, 2 × 2230 pk
max startgewicht 10 600 kg
max snelheid 305 km/u
capaciteit 20 passagiers
North American Aviation, van oorsprong een holding met aandelen in luchtvaartbedrijven, begon in 1935 met vliegtuigbouw in Inglewood, bij Los Angeles, onder leiding van James Kindelberger (1895-1962). Al gauw creëerde NAA belangrijke Amerikaanse militaire vliegtuigen. Tegenslagen in haar vliegtuig-, raket- en ruimtevaartprojecten liepen in 1967 uit op een fusie met Rockwell.
EERSTE VLUCHT 1937
Het AT-6-lesvliegtuig voor de gevorderde vliegopleiding, oorspronkelijke Amerikaanse legeraanduiding BC-1, werd ontwikkeld uit de BT-9 met vast landingsgestel. De Amerikaanse marine noemde het type SNJ, de Britten noemden het Harvard. Meer dan 15 000 stuks werden gebouwd, inclusief in Canada gefabriceerde Noorduyn AT-16's. Na 1945 dienden ze in vele landen, als trainer maar ook als licht aanvalstoestel in koloniale oorlogen.
T-6G
lengte 8,99 m
spanwijdte 12,80 m
motor 1 × Pratt & Whitney R-1340 Wasp, 550 pk
max startgewicht 2548 kg
max snelheid 341 km/u
capaciteit 2 personen
EERSTE VLUCHT 1940
Het ontwerp NA-42, afgeleid van de eerdere NA-40, werd 'van de tekentafel' besteld door de US Army en de B-25, een goed en goed bewapend vliegtuig, werd Amerika's voornaamste middelzware bommenwerper van de Tweede Wereldoorlog: 10 000 stuks werden gebouwd voor de geallieerde luchtstrijdkrachten. De B-25 was niet ontworpen voor vliegdekoperaties, maar in 1942 stegen B-25's op van de Hornet voor de Doolittle Raid op Tokio. De B-25 werd ook tegen schepen ingezet, in sommige gevallen uitgerust met een stuk 75 mm-veldgeschut.
B-25J
lengte 16,13 m
spanwijdte 20,60 m
motor 2 × Wright R-2600 Double Cyclone, 2 × 1700 pk
max startgewicht 15 876 kg
max snelheid 438 km/u
capaciteit 6 personen
Pilatus, een kleine vliegtuigbouwer gevestigd in Stans, bij Luzern, weet een wereldwijde markt
te vinden voor zijn eenmotorige turboprops, zowel militaire trainers als lichte transporttoestellen.
te vinden voor zijn eenmotorige turboprops, zowel militaire trainers als lichte transporttoestellen.
P-2
EERSTE VLUCHT 1945
Ontworpen tijdens de Tweede Wereldoorlog was het
P-2-lesvliegtuig het resultaat van behelpen met onder- delen van de Messerschmitt Bf 109, zoals het landings- gestel, al klapte dit nu naar buiten toe uit om het toestel stabieler te maken op de grond. Het Zwitserse leger ontving 54 P-2's. De helft waren onbewapende P-2.05's en de andere helft P-2.06-trainers met bewapening.
P-2-lesvliegtuig het resultaat van behelpen met onder- delen van de Messerschmitt Bf 109, zoals het landings- gestel, al klapte dit nu naar buiten toe uit om het toestel stabieler te maken op de grond. Het Zwitserse leger ontving 54 P-2's. De helft waren onbewapende P-2.05's en de andere helft P-2.06-trainers met bewapening.
P-2
lengte 9,07 m
spanwijdte 11,00 m
motor 1 × Argus As 410, 465 pk
max startgewicht 1970 kg
max snelheid 340 km/u
capaciteit 2 personen
EERSTE VLUCHT 1953
De P-3 werd ontworpen als trainer voor de basisvlieg- opleiding voor de Zwitserse luchtmacht, die er 72 kocht. Het toestel was internationaal geen groot succes: de enige andere order was voor zes stuks voor de marine van Brazilië. Uit de P-3 kwam echter wel de succesvolle PC-7 voort. In de jaren negentig verkocht het Zwitserse leger 65 nog altijd vliegende P-3's aan particulieren.
P-3
lengte 8,75 m
spanwijdte 10,40 m
motor 1 × Lycoming O-435, 260 pk
max startgewicht 1500 kg
max snelheid 310 km/u
capaciteit 2 personen
PC-6 Porter
EERSTE VLUCHT 1959
De Porter is al een halve eeuw in productie, hoewel hij er zelfs toen hij nieuw was al uitzag als een licht transporttoestel van dertig jaar eerder. Zijn uitzonderlijke geschiktheid voor korte starts en landingen (STOL) was echter de sleutel tot succes. De oorspronkelijke Porter, met een zuigermotor, werd begin jaren zestig op de productielijn verdrongen door de Turbo Porter met turbopropmotor. Er zijn meer dan 500 exemplaren van de PC-6 gebouwd, waarvan 92 door Fairchild in de VS.
PC-6/B2-H2 Turbo Porter
lengte 11,00 m
spanwijdte 15,87 m
motor 1 × Pratt & Whitney Canada PT6, 680 pk
max startgewicht 2800 kg
max kruissnelheid 259 km/u
capaciteit 10 personen
EERSTE VLUCHT 1966
In de jaren zestig gebeurde de militaire vliegopleiding bijna helemaal op straalvliegtuigen. Voor de PC-7, een P-3 met veel betere prestaties dankzij zijn turboprop- motor, bestond weinig belangstelling. Na de oliecrisis van 1973 begon de zuinige PC-7 Turbo Trainer echter bestellingen binnen te halen van zo'n 15 landen. Er waren 455 PC-7's verkocht toen de laatste in 2000
uit
de fabriek rolde; de PC-7 Mk.II is een ander vliegtuig.
de fabriek rolde; de PC-7 Mk.II is een ander vliegtuig.
PC-7
lengte 9,75 m
spanwijdte 10,40 m
motor 1 × Pratt & Whitney Canada PT6, 550 pk
max startgewicht 2700 kg
max snelheid 411 km/u
capaciteit 2 personen
EERSTE VLUCHT 1992
Ondanks zijn aanduiding is de PC-7 Mk.II gebaseerd op de PC-9, maar voorzien van een minder krachtige versie van de PT6-motor, voor klanten die geen behoefte hebben aan de prestaties van de PC-9. De PC-7 Mk.II werd oorspronkelijk gebouwd voor de Zuid-Arikaanse luchtmacht, die hem
de naam Astra heeft gegeven.
PC-7 Mk.II
lengte 10,13 m
spanwijdte 10,19 m
motor 1 × Pratt & Whitney Canada PT6, 700 pk
max startgewicht 2850 kg
max snelheid 555 km/u
capaciteit 2 personen
EERSTE VLUCHT 1984
De PC-9 lijkt op een PC-7 met een verhoogde achterste stoel, maar het is eigenlijk een bijna helemaal nieuw ontwerp, met een sterkere uitvoering van de PT6-motor die dit lesvliegtuig de snelheid geeft van een Spitfire. De Raytheon T-6 Texan II voor de Amerikaanse luchtmacht is ontwikkeld uit de PC-9. Afgebeeld is het eerste prototype van de PC-9, dat nu in een museum hangt.
PC-9M
lengte 10,18 m
spanwijdte 10,19 m
motor 1 × Pratt & Whitney Canada PT6, 1150 pk
max startgewicht 3200 kg
max snelheid 667 km/u
capaciteit 2 personen
PC-12
EERSTE VLUCHT 1991
Alweer een Pilatus-toestel met een enkele PT6-motor is de PC-12, die met zijn ene motor dezelfde capaciteit en prestaties levert als de tweemotorige Beech King Air, en derhalve een efficiënt vliegtuig is. De PC-12 wordt vooral als zakentoestel gebruikt, maar dankzij de betrouwbaar- heid van de motor is hij ook toegelaten als eenmotorig regionaal verkeersvliegtuig. De Amerikaanse luchtmacht gebruikt een paar PC-12's onder de aanduiding U-27A.
PC-12
lengte 14,40 m
spanwijdte 16,23 m
motor 1 × Pratt & Whitney Canada PT6, 1200 pk
max startgewicht 4740 kg
max kruissnelheid 500 km/u
capaciteit 8-11 personen
PC-21
EERSTE VLUCHT 2002
Het nieuwste lesvliegtuig van Pilatus is de PC-21, een nieuw ontwerp met een kortere vleugel en een moderne cockpit om de kenmerken van moderne snelle straal- vliegtuigen zo veel mogelijk te benaderen. De eerste klant is de luchtmacht van Singapore, die 19 PC-21's heeft besteld voor haar vliegschool in Perth in Australië. De Zwitserse luchtmacht heeft zes toestellen gekocht.
PC-21
lengte 11,23 m
spanwijdte 9,11 m
motor 1 × Pratt & Whitney Canada PT6, 1600 pk
max startgewicht 4250 kg
max snelheid 685 km/u
capaciteit 2 personen
In 1937 werd Taylor Aircraft tot Piper Aircraft omgedoopt door de zakenman William Piper, na een conflict met ontwerper Clarence Taylor, die was vertrokken om een nieuw bedrijf te beginnen: Taylorcraft. Piper is een grote producent van lichte vliegtuigen: in 2009 had het bedrijf 144 000 vliegtuigen gebouwd en daarvan waren er zo'n 85 000 nog actief. Medio jaren tachtig legden problemen met de productaansprakelijkheid de productie volledig stil. Het weer opkrabbelende bedrijf stond enige tijd bekend als New Piper. Piper is gevestigd in Vero Beach in de staat Florida.
EERSTE VLUCHT 1938
Taylors E-2 Cub (Welp), die in 1930 voor het eerst vloog, werd met verschillende motoren gebouwd als de F-2
tot en met H-2 en daarna tot woede van Taylor verfijnd
tot de modellen J-2 en J-3 door een jonge ingenieur, Walter Jamouneau. Na 1200 J-2's werden er 20 000
J-3 Cubs gebouwd vanwege de Tweede Wereldoorlog, geel geschilderd voor de selectie van nieuwe militaire vliegers door civiele vliegscholen of olijfgroen als licht observatie- en verbindingsvliegtuig aan het front, door de US Army aangeduid als L-4 (oorspronkelijk O-59).
tot en met H-2 en daarna tot woede van Taylor verfijnd
tot de modellen J-2 en J-3 door een jonge ingenieur, Walter Jamouneau. Na 1200 J-2's werden er 20 000
J-3 Cubs gebouwd vanwege de Tweede Wereldoorlog, geel geschilderd voor de selectie van nieuwe militaire vliegers door civiele vliegscholen of olijfgroen als licht observatie- en verbindingsvliegtuig aan het front, door de US Army aangeduid als L-4 (oorspronkelijk O-59).
J-3C-65
lengte 6,79 m
spanwijdte 10,75 m
motor 1 × Continental O-170, 65 pk
max startgewicht 499 kg
max snelheid 148 km/u
capaciteit 2 personen
EERSTE VLUCHT 1949
De PA-18, een verbeterde Cub, kreeg vleugelkleppen en een sterkere motor die in vermogen varieerde van 90 pk tot 180 pk. Net zoals de Cub is de Super Cub populair als sportvliegtuig, maar werd hij ook geproduceerd als militair observatie-, verbindings- en lesvliegtuig, met de aanduidingen L-18 en L-23. De productie van de PA-18 werd uiteindelijk pas in 1994 beëindigd, nadat er ruim 10.000 civiele en militaire exemplaren waren gebouwd.
PA-18-150
lengte 6,88 m
spanwijdte 10,73 m
motor 1 × Continental O-320, 150 pk
max startgewicht 794 kg
max snelheid 208 km/u
capaciteit 2 personen
Seversky Aircraft, vanaf 1939 Republic Aviation, werd in 1939 in Farmingdale op Long Island, New York, gevestigd door de geboren Rus Alexander de Seversky. Zijn chef-constructeur Alexander Kartveli, eveneens een Rus, ontwierp Republics belangrijke reeks van 'Donderjagers', de P-47, de F-84-familie en de F-105. In 1965 werd Republic overgenomen door Fairchild.
FIRST FLIGHT 1941
De P-47, de zwaarste eenmotorige jager die vocht in de Tweede Wereldoorlog, was gebouwd rondom een reus- achtige 18-cilinder motor met turbo-aanjager. Hij was snel, zeer snel in een duik, robuust en zwaar bewapend, maar niet ovedreven wendbaar en duur; toch was hij de talrijkste Amerikaanse jager, met 15 683 exemplaren. Verreweg de meeste vlogen bij de US Army als escorte- jager, onderscheppingsjager of jachtbommenwerper.
P-47D
lengte 11,02 m
spanwijdte 12,43 m
motor 1 × Pratt & Whitney R-2800 Double Wasp, 2535 pk
max startgewicht 7938 kg
max snelheid 686 km/u
capaciteit 1 persoon
EERSTE VLUCHT 1946
Ondanks zijn elegante voorkomen was de Thunderjet een zwaargewicht onder de eerste straaljagers. Met zijn te zwakke motor en rechte vleugel legde hij het af tegen de MiG-15 in de Koreaanse oorlog, waarna hij de rol van escortejager verruilde voor die van jachtbommenwerper. Als zodanig werd hij in grote aantallen gebouwd voor de Amerikaanse en geallieerde luchtmachten, vooral de laatste versie, de F-84G. De F-84F is een ander type.
F-84G
lengte 11,61 m
spanwijdte 11,09 m
motor 1 × Allison J35, 1 × 2540 kg stuwdruk
max startgewicht 10 670 kg
max snelheid 1000 km/u
capaciteit 1 persoon
EERSTE VLUCHT 1950
De Thunderstreak, een Thunderjet met pijlvleugel, had nog maar weinig met zijn voorganger gemeen toen de romp opnieuw was ontworpen om een grotere motor
te kunnen inbouwen. Toch werd de aanduiding F-96 veranderd in F-84F om makkelijker geld los te krijgen. Ook de F-84F was geen beste jager en beter geschikt als jachtbommenwerper. Van de 2714 toestellen werd bijna de helft aan Europese NAVO-lidstaten verstrekt.
te kunnen inbouwen. Toch werd de aanduiding F-96 veranderd in F-84F om makkelijker geld los te krijgen. Ook de F-84F was geen beste jager en beter geschikt als jachtbommenwerper. Van de 2714 toestellen werd bijna de helft aan Europese NAVO-lidstaten verstrekt.
RF-84F
lengte 13,22 m
spanwijdte 10,24 m)
motor 1 × Wright J65, 1 × 3275 kg stuwdruk
max startgewicht 12 701 kg
max snelheid 1118 km/u
capaciteit 1 persoon
RF-84F Thunderflash
EERSTE VLUCHT 1952
Een prototype van de Thunderstreak was experimenteel voorzien van zij-inlaten, wat de stuwdruk en de snelheid iets verminderde, maar wel ruimte in de neus vrijmaakte voor een batterij van zes camera's in de Thunderflash-fotoverkenningsvariant. 716 RF-84F's werden gebouwd . In het FICON-project kon een B-36-bommenwerper een aangepaste RF-84F lanceren en later weer oppikken.
RF-84F
lengte 14,51 m
spanwijdte 10,24 m
motor 1 × Wright J65, 1 × 3538 kg stuwdruk
max startgewicht 12 156 kg
max snelheid 1093 km/u
capaciteit 1 persoon
FIRST FLIGHT 1955
De 'Thud'-jachtbommenwerper was kolossaal voor een eenpersoons eenmotorig toestel, en uiterst complex
en duur; hij werd ook wel de 'eenpersoons luchtmacht' genoemd. Ontworpen voor nucleaire aanvalsmissies vormde hij de speerpunt van de Amerikaanse luchtvloot in de Vietnam-oorlog, en de helft van de 833 gebouwde
F-105's ging verloren. Tweezits F-105F-trainers werden verbouwd voor 'Wild Weasel'-missies tegen luchtdoel- raketbases. De laatste F-105 werd in 1984 afgedankt.
en duur; hij werd ook wel de 'eenpersoons luchtmacht' genoemd. Ontworpen voor nucleaire aanvalsmissies vormde hij de speerpunt van de Amerikaanse luchtvloot in de Vietnam-oorlog, en de helft van de 833 gebouwde
F-105's ging verloren. Tweezits F-105F-trainers werden verbouwd voor 'Wild Weasel'-missies tegen luchtdoel- raketbases. De laatste F-105 werd in 1984 afgedankt.
F-105D
lengte 19,63 m
spanwijdte 10,65 m
motor 1 × Pratt & Whitney J75, 1 × 12 020 kg stuwdruk
max startgewicht 23 834 kg
max snelheid Mach 2,1 (2237 km/u)
capaciteit 1 persoon
In 1957 stichtten Pierre Robin en Jean Délémontez het Centre Est Aéronautique in Dijon-Darois om de Jodel-spotvliegtuigen te bouwen en verder te ontwikkelen. CEA
werd in 1969 Avions Robin.
EERSTE VLUCHT 1968
Via de DR253 werd de Jodel DR200 ontwikkeld tot de Robin DR300. De DR400 is hiervan een versie met een naar voren schuivend cockpitdak. Varianten van deze toestellen hebben namen als Petit Prince, Dauphin, Regent en Remorqueur. De DR400 wordt nog steeds gemaakt, nog altijd met Jodels knikvleugel en houten constructie. Het type DR500 heeft een bredere romp.
DR400/180 Regent
lengte 6,96 m
spanwijdte 8,72 m
motor 1 × Lycoming O-360, 180 pk
max startgewicht 1100 kg
max snelheid 278 km/u
capaciteit 4 personen
EERSTE VLUCHT 1975
De kleine R22 is niet veel duurder in aanschaf dan een sportvliegtuigje en heeft een soortgelijke zuigermotor. Ondanks een ongeluk met het prototype waren er al honderden R22's besteld toen in 1979 de afleveringen begonnen, en nu zijn er al meer dan 4000 gebouwd. De modellen zijn onder meer de R22 Alpha en Beta. Taken zijn onder meer helikoptervliegtraining en het hoeden van vee op grote boerderijen in Amerika en Australië.
R22 Beta
romplengte 6,30 m
rotordiameter 7,67 m
max startgewicht 620 kg
max snelheid 180 km/u
capaciteit 2 personen
R44
EERSTE VLUCHT 1990
De R44, groter en sneller dan de R22, werd ontworpen om bij de prestaties van helikopters met een turbine- motor in de buurt te komen, maar dan tegen stukken lagere aanschaf- en gebruikskosten. Intussen is de productie overgegaan van de oorspronkelijke R44 Astro op een wat verfijndere versie, de Raven. De Clipper-uitvoering is voorzien van vaste of opblaasbare drjivers.
R44 Clipper
romplengte 6,76 m
rotordiameter 10,06 m
max startgewicht 1134 kg
max snelheid 240 km/u
capaciteit 4 personen
Saab (Svenska Aeroplan Aktiebolaget) ontstond in 1937 in Linköping om vliegtuigen te bouwen voor de Zweedse luchtmacht. Later ging Saab ook in auto's. Vrijwel zonder exportcontracten schiep Saab een imposante reeks gevechtsvliegtuigen, van de Saab 17 in 1940 tot de huidige Gripen. Saab bouwde ook lesvliegtuigen en drie verkeersvliegtuigen, de Scandia, 340 en 2000.
91 Safir
EERSTE VLUCHT 1945
De door Anders Andersson ontworpen Safir (Saffier) volgde de lijnen van zijn eerdere Bücker Bestmann.
323 Safirs werden gebouwd als militair of civiel les- vliegtuig, waaronder 120 die waren uitbesteed aan de Nederlandse De Schelde-fabriek. De Saab 91C en -D waren driezitters, terwijl de 91C en de met een sterkere motor uitgeruste -D vier mensen konden meenemen.
323 Safirs werden gebouwd als militair of civiel les- vliegtuig, waaronder 120 die waren uitbesteed aan de Nederlandse De Schelde-fabriek. De Saab 91C en -D waren driezitters, terwijl de 91C en de met een sterkere motor uitgeruste -D vier mensen konden meenemen.
91D
lengte 8,04 m
spanwijdte 10,60 m
motor 1 × Lycoming O-360, 180 pk
max startgewicht 1205 kg
max snelheid 265 km/u
capaciteit 4 personen
29 Tunnan
EERSTE VLUCHT 1948
De eerste Zweedse straaljager was de omgebouwde Saab 21R, maar al snel kwam Saab met de vooruit- strevende J29 met pijlvleugel - een van de snelste vliegtuigen van zijn tijd, ondanks de omvangrijke romp met daarin een centrifugale straalmotor, een in licentie gebouwde De Havilland Ghost; het toestel kreeg de bijnaam Flygande Tunnan (Vliegende Ton). 661 J29- jagers en S29-verkenningsvliegtuigen werden gebouwd, allemaal voor Zweden zelf, al nam Oostenrijk er 30 over.
J29F
lengte 11,00 m
spanwijdte 10,23 m
motor 1 × Volvo RM2, 1 × 2753 kg stuwdruk
max startgewicht 8375 kg
max snelheid 1060 km/u
capaciteit 1 persoon
32 Lansen
EERSTE VLUCHT 1952
De Lansen (Lans), een vrij zware machine ontworpen voor het aanvallen van doelen op de grond en op zee, met een enkele, bij Volvo gebouwde Rolls-Royce Avon- motor, leverde toch goede prestaties en kon in een flauwe duik sneller vliegen dan het geluid. Er werden 284 A32-aanvalsvliegtuigen, 120 J32-nachtjagers en 44 S32-verkenningstoestellen door Zweden aangeschaft.
J32E
lengte 14,65 m
spanwijdte 13,00 m
motor 1 × Volvo RM6, 1 × 6500 stuwdruk
max startgewicht 13 000 kg
max snelheid 1200 km/u
capaciteit 2 personen
35 Draken
EERSTE VLUCHT 1955
De Draken (Draak, of Drakenvlieger) was opnieuw een geweldige prestatie van Saab. Met zijn futuristische 'dubbele delta'-vorm was hij beter dan vergelijkbare jachtvliegtuigen als de F-104 Starfighter en de Mirage III, maar omdat hij uit het neutrale Zweden kwam, werd hij alleen geëxporteerd naar Finland, Denemarken en Oostenrijk. Er werden ruim 600 Drakens gebouwd,
waaronder een aantal tweezits omscholingstoestellen.
waaronder een aantal tweezits omscholingstoestellen.
J32F
lengte 15,35 m
spanwijdte 9,40 m
motor 1 × Volvo RM6, 1 × 8000 kg stuwdruk
max startgewicht 12 270 kg
max snelheid Mach 2,0 (2125 km/u)
capaciteit 1 persoon
105
EERSTE VLUCHT 1963
De Saab 105-straaltrainer, door de Zweedse militairen aangeduid als SK60, heeft de ongewone eigenschap dat hij vier mensen kan vervoeren, als er geen schiet- stoelen gemonteerd zijn, voor gebruik als verbindings- vliegtuig. Niet verrassend is dat hij hij ook als licht
aanvalsvliegtuig kan worden ingezet. Zweden nam 150 stuks af en Oostenrijk kocht 40 105Ös, die zijn uitgerust met sterkere motoren van het type General Electric J85.
aanvalsvliegtuig kan worden ingezet. Zweden nam 150 stuks af en Oostenrijk kocht 40 105Ös, die zijn uitgerust met sterkere motoren van het type General Electric J85.
Sk60
lengte 10,50 m
spanwijdte 9,50 m
motor 2 × Turboméca Aubisque, 2 × 743 kg stuwdruk
max startgewicht 4500 kg
max snelheid 765 km/u
capaciteit 2-4 personen
37 Viggen
EERSTE VLUCHT 1967
De Viggen (Bliksemstraal), Saabs tweede Mach 2-jager, was opnieuw ongewoon van opzet, met voorvleugels
en een door Volvo aangepaste Pratt & Whitney JT8D- verkeersvliegtuigmotor. De nadruk lag op korte starts en landingen (STOL) en op de jachtbommenwerpertaak, hoewel de AJ37-versies werden gevolgd door de JA37- onderscheppingsjager. Inclusief 18 Sk37 tweepersoons
trainers ontving de Zweede luchtmacht 329 Viggens. Bezuinigingen na het einde van de Koude Oorlog bezorgden de Viggn een vervroegd pensioen in 2005.
en een door Volvo aangepaste Pratt & Whitney JT8D- verkeersvliegtuigmotor. De nadruk lag op korte starts en landingen (STOL) en op de jachtbommenwerpertaak, hoewel de AJ37-versies werden gevolgd door de JA37- onderscheppingsjager. Inclusief 18 Sk37 tweepersoons
trainers ontving de Zweede luchtmacht 329 Viggens. Bezuinigingen na het einde van de Koude Oorlog bezorgden de Viggn een vervroegd pensioen in 2005.
AJ37
lengte 16,30 m
spanwijdte 10,60 m
motor 1 × Volvo RM8, 1 × 11 800 kg stuwdruk
max startgewicht 20 500 kg
max snelheid Mach 2,0 (2125 km/u)
capaciteit 1 persoon
Safari / Supporter
EERSTE VLUCHT 1969
Het lichte vliegtuig de MFI-15, afgeleid van de kleinere MFI-9 Junior (door Bölkow in licentie gebouwd als de Bo 208) kreeg de naam Safari nadat
Malmö Flygindustri was overgenomen door Saab. De militaire uitvoering MFI-17, voor opleidings-, verbindings- en zelfs lichte aanvalstaken, ging Supporter heten. Deze draagt de Deense militaire aanduiding T-17 en werd in Pakistan
in licentieproductie genomen als de MFI-17 Mushshak.
De MFI-395 Super Mushshak is een verbeterde versie.
in licentieproductie genomen als de MFI-17 Mushshak.
De MFI-395 Super Mushshak is een verbeterde versie.
Safari / Supporter
lengte 7,00 m
spanwijdte 8,85 m
motor 1 × Lycoming O-360, 200 pk
max startgewicht 1200 kg
max snelheid 236 km/u
capaciteit 2-3 personen
EERSTE VLUCHT 1983
Het regionale verkeersvliegtuig de Saab 340, vroeger aangeduid als SF340, werd ontwikkeld in samen-werking met Fairchild, dat de vleugel, staart en motor- gondels produceerde tot het zich in 1985 terugtrok. 159 Saab 340A's werden gebouwd en zo'n 300 Saab 340B's, deze laatste hebben iets sterkere motoren en grotere horizontale staartvlakken. Zes toestellen van de Zweedse luchtmacht dragen een waarschuwingsradar op hun rug. De Saab 2000 werd uit de 340 ontwikkeld.
340B
lengte 19,73 m
spanwijdte 21,44 m
motor 2 × General Electric CT7, 2 × 1750 pk
max startgewicht 13 155 kg
max kruissnelheid 523 km/u
capaciteit 30-37 passagiers
39 Gripen
EERSTE VLUCHT 1988
Met een enkele General Electric F404-motor, gebouwd bij Volvo, is de JAS39 een relatief licht en compact jacht-, grondaanvals- en verkenningsvliegtuig, dat als zodanig niet alleen door Zweden, maar ook door enkele andere landen is aangeschaft. Het einde van de neutrale positie van Zweden hielp daarbij, maar het betekent ook dat de Gripen (Griffioen) waarschijnlijk de laatste Zweedse jager is. Een nieuwe versie wordt aangeboden als alternatief voor de Lockheed Martin F-35, alias de JSF.
JAS39C
lengte 14,10 m
spanwijdte 8,40 m
motor 1 × Volvo RM12, 1 × 8170 kg stuwdruk
max startgewicht 14 000 kg
max snelheid Mach 2,0 (2125 km/u)
capaciteit 1 persoon
EERSTE VLUCHT 1992
De Saab 2000, een verlengde Saab 340, heeft meer dan het dubbele vermogen in de motorgondels en is het snelste verkeersvliegtuig met propellers dat nu rond- vliegt, terwijl het nog steeds minder brandstof verbruikt dan straalvliegtuigen. Het publiek vindt propellers echter ouderwets en de luchtvaartmaatschappijen bestelden liever de nieuwe regionale jets, de Canadair CRJ en Embrear ERJ. De productie van de 2000 werd in 1998 gestaakt nadat er maar 64 toestellen waren gebouwd.
2000
lengte 27,28 m
spanwijdte 24,76 m
motor 2 × Allison AE2100
, 2 × 4152 pk
max startgewicht 23 000 kg
max kruissnelheid 682 km/u
capaciteit 50-58 passagiers
SIAI-Marchetti is een oude Italiaanse vliegtuigbouwer uit Varese, die in zijn glorietijd in de jaren 1930 bekend was onder de naam Savoia-Marchetti. Het bedrijf is nu opgegaan in Aermacchi.
SF.260
EERSTE VLUCHT 1964
De door Stelio Frati ontworpen SF.260 is een volledig voor kunstvliegen geschikte driezitter die ook aan privé- vliegers is verkocht, maar toch vooral is geproduceerd als het militaire lesvliegtuig SF.260M. De SF.260W Warrior-uitvoering kan worden bewapend en de SF.260TP is voorzien van een 350 pk Allison 250- schroefturbine in plaats van de Lycoming-zuigermotor.
SF.260M
lengte 7,10 m
spanwijdte 8,35 m
motor 1 × Lycoming O-540, 260 pk
max startgewicht 1360 kg
max snelheid 340 km/u
capaciteit 3 personen
S.205 / S.208
EERSTE VLUCHT 1965
De S.205, een ontwerp van Alessandro Brena, is een vierzits sportvliegtuig met vast (S.205/F-modellen) of intrekbaar ((S.205/R) landingsgestel. De S.208 heeft het intrekbare landingsgestel en een sterkere motor en kan vijf mensen meenemen. Een aantal S.208M's werd aan de Italiaanse luchtmacht verkocht, die ze gebruikt voor verbindingsvluchten en het slepen van zweefvliegtuigen.
S.208M
lengte 8,00 m
spanwijdte 10,86 m
motor 1 × Lycoming O-540, 260 pk
max startgewicht 1500 kg
max snelheid 320 km/u
capaciteit 5 personen
De Russische ingenieur Igor Sikorski of Sikorsky (1889-1972) bouwde in 1913 's werelds eerste meermotorige vliegtuigen. Na de Russische Revolutie emigreerde hij naar de VS, waar hij zich aanvankelijk op vliegboten toelegde. In 1939 bouwde Sikorsky, die altijd belangstelling had gehad voor helikopters, het eerste goed functionerende hefschroefvliegtuig van de wereld, de VS-300. Sikorsky Aircraft, gevestigd in Stratford in Connecticut, legt zich nu toe op grotere helikopters.
S-51 / H-5 Dragonfly
EERSTE VLUCHT 1943
De eerste helikopter in Amerikaanse militaire dienst, de tweezits R-4, werd ontwikkeld tot de meer verfijnde R-6 en tot de vierzits R-5, fabrieksaanduiding S-51. De leger- aanduiding R-5 werd veranderd in H-5, de Amerikaanse marine noemde het toestel HO3S en de Britten doopten het de Dragonfly; Westland produceerde een uitvoering
met een andere motor als de WS-5. De S-51 werd voor-
namelijk gebruikt voor reddingswerk en allerlei proeven.
met een andere motor als de WS-5. De S-51 werd voor-
namelijk gebruikt voor reddingswerk en allerlei proeven.
S-51
romplengte 12,45 m
rotordiameter 14,94 m
max startgewicht 2495 kg
max snelheid 166 km/u
capaciteit 4 personen
S-55
EERSTE VLUCHT 1949
De S-55 was innovatief doordat de motor in de neus zat, zodat de nuttige lading zich op het zwaartepunt van de helikopter bevond, al was die lading beperkt zoals in alle helikopters met zuigermotor. Het type werd aangeduid als H-19 Chickasaw door de Amerikaanse luchtmacht, als HO4S bij de marine en als HRS door de mariniers; door Westland gebouwde toestellen droegen de naam Whirlwind. Tot de civiele gebruikers behoorde Sabena, de Belgische luchvaartmaatschappij. Sommige S-55's en Whirlwinds werden uitgerust met turbinemotoren.
H-19B Chickasaw
romplengte 12.88 m
rotordiameter 16.15 m
max startgewicht 3583 kg
max snelheid 180 km/u
capaciteit 10 passagiers
Stampe & Vertongen, in 1922 gestart in Antwerpen, bouwde les- en sportvliegtuigen ontworpen door Alfred Renard. Deze begon in 1927 voor zichzelf in Brussel. Na de oorlog werd in Renards fabriek de vooroorlogse SV.4 weer in productie genomen. Stampe & Renard bestond tot 1970.
SV.4
EERSTE VLUCHT 1933
Aanvankelijk werden maar een paar SV.4's verkocht aan particulieren, maar kort voor de Tweede Wereldoorlog nam de Belgische luchtmacht 30 stuks af als elementair lesvliegtuig. Een grote Franse militaire bestelling werd na de oorlog bevestigd; meer dan 1000 Stampes werden na de oorlog gebouwd, waaronder nog eens 65 voor de Belgische luchtmacht, deze laatste met gesloten cockpits. De Stampe is nu een geliefde klassieke twee- dekker. Veel exemplaren zijn nog steeds luchtwaardig.
SV.4b
lengte 6,80 m
spanwijdte 8,39 m
motor 1 × De Havilland Gipsy Major, 145 pk
max startgewicht 770 kg
max snelheid 188 km/u
capaciteit 2 personen
In 1936 werden de Franse vliegtuigbouwers genationaliseerd in regionale groepen, waaronder SNCASO of Sud-Ouest (Zuidwest). In 1957 fuseerde Sud-Ouest met Sud-Est tot Sud Aviation.
SO.4050 Vautour
EERSTE VLUCHT 1952
Na de niet geslaagde SO.4000-bommenwerper werd de SO.4050 Vautour (Gier) gepland in drie varianten: het eenpersoons Vautour IIA-aanvalsvliegtuig, de tweezits IIN-nachtjager en de tweepersoons IIB-bommenwerper met een bommenrichter in een glazen neus. Beperkte aantallen van alledrie werden gebouwd voor de Franse luchtmacht, en de IIA's werden overgedaan aan Israël, dat ze gebruikte in de Zesdaagse Oorlog van 1967.
Vautour IIA
lengte 15,57 m
spanwijdte 15,10 m
motor 2 × Snecma Atar, 2 × 3500 kg stuwdruk
max startgewicht 21 000 kg
max snelheid 1100 km/u
capaciteit 1 persoon
In 1924 richtte de scheepswerf Ishikawa een gelijknamige vliegtuigfabriek op in Tachikawa, vlak bij Tokio. In 1936 werd deze door het Japanse leger overgenomen en omgedoopt in Tachikawa. Het bedrijf begon na de oorlog opnieuw, maar wendde zich daarna af van de vliegtuigbouw.
Ki-36 / Ki-55
EERSTE VLUCHT 1938
De Ki-36 was een tweepersoons metalen verkennings- en licht aanvalsvliegtuig, dat door het Japanse leger tamelijk succesvol werd ingezet in China, waar weinig vijandelijke jachtvliegtuigen waren. Het toestel had goede vliegeigenschappen en daarom werd het, met wat kleine wijzigingen, ook gebruikt als lesvliegtuig
voor gevorderden. De lesuitvoering werd aangeduid als Ki-55. 1344 Ki-36's en 1389 Ki-55's werden gebouwd.
voor gevorderden. De lesuitvoering werd aangeduid als Ki-55. 1344 Ki-36's en 1389 Ki-55's werden gebouwd.
Ki-36
lengte 8,00 m
spanwijdte 11,80 m
motor 1 × Hitachi Ha-13, 510 pk
max startgewicht 1660 kg
max snelheid 348 km/u
capaciteit 2 personen
Het transportvliegtuig Transall C-160 werd ontworpen en gebouwd door Transall (Transporter Allianz), een groep Franse en Duitse bedrijven: Nord Aviation, Hamburger Flugzeugbau en VFW.
C-160
EERSTE VLUCHT 1963
Dit militaire transporttoestel is kleiner dan de Lockheed
C-130 Hercules en kan vracht of voertuigen vervoeren met een maximumgewicht van 16 000 kg, 93 soldaten of 62 gewonden op brancards en vier verplegers. Ruim 200 Transalls werden gebouwd, hoofdzakelijk voor de Duitse en Franse luchtmacht. De twee Franse C-160H's zijn uitgerust met lange sleepantennes om het contact te onderhouden met de Franse kernonderzeeboten.
C-130 Hercules en kan vracht of voertuigen vervoeren met een maximumgewicht van 16 000 kg, 93 soldaten of 62 gewonden op brancards en vier verplegers. Ruim 200 Transalls werden gebouwd, hoofdzakelijk voor de Duitse en Franse luchtmacht. De twee Franse C-160H's zijn uitgerust met lange sleepantennes om het contact te onderhouden met de Franse kernonderzeeboten.
C-160
lengte 32,40 m
spanwijdte 40,00 m
motor 2 × Rolls-Royce Tyne, 2 × 6100 pk
max startgewicht 51 000 kg
max snelheid 513 km/u
capaciteit 93 passagiers
De vooraanstaande ontwerper Andrej Toepolev (1888-1972) bouwde in 1924 het eerste geheel metalen vliegtuig van de Sovjet-Unie en vervolgens een verscheidenheid aan toestellen, waar- onder de reusachtige ANT-20. Als slachtoffer van de paranoia van Stalin werkte hij jarenlang
in gevangenschap. Na de Tweede Wereldoorlog legde zijn in Moskou gevestigde ontwerp-
bureau, dat vanaf 1963 door zijn Alexej werd geleid, zich toe op zware bommenwerpers en verkeersvliegtuigen. Tupolev is sinds 2006 een divisie van OAK, de United Aircraft Corporation.
in gevangenschap. Na de Tweede Wereldoorlog legde zijn in Moskou gevestigde ontwerp-
bureau, dat vanaf 1963 door zijn Alexej werd geleid, zich toe op zware bommenwerpers en verkeersvliegtuigen. Tupolev is sinds 2006 een divisie van OAK, de United Aircraft Corporation.
SB
EERSTE VLUCHT 1934
SB stond voor Snelle Bommenwerper in het Russisch en deze lichte bommenwerper, ook ANT-40 genoemd en ontwikkeld van de zware jager ANT-29, verraste de wereld met zijn snelheid toen hij in de Spaanse Burger- oorlog opdook. Als hij onderschept werd, was hij echter kwetsbaar en toen Duitsland de Sovjet-Unie binnenviel was hij al achterhaald. Er werden niet minder dan 7000 SB's gebouwd. De laatste uitvoering uit 1941 werd Ar-2 genoemd, naar Alexander Archangelski, plaatsvervanger van Toepolev en leider van het ontwerpteam van de SB.
SB 2M-103
lengte 12,57 m
spanwijdte 20,33 m
motor 2 × Klimov VK-103, 2 × 960 pk
max startgewicht 7880 kg
max snelheid 450 km/u
capaciteit 3 personen
Tu-2
EERSTE VLUCHT 1941
Terwijl hij gevangen zat kreeg Andrej Toepolev bevel om een bommenwerper te ontwerpen die beter zou zijn dan de Duitse Ju-88. Het resultaat was een vooruitstrevend vliegtuig dat uiteindelijk in 1942 in dienst kwam als de Tu-2. Er werden 2500 Tu-2's gebouwd, het grootste deel na 1945. Het type werd ingezet in de Koreaanse Oorlog en deed nog jaren dienst in China. Een straalbommen- werper uit 1947, de Tu-12, was gebaseerd op de Tu-2.
Tu-2S
lengte 13,80 m
spanwijdte 18,86 m
motor 2 × Shvetsov ASh-82, 2 × 1850 pk
max startgewicht 11 450 kg
max snelheid 550 km/u
capaciteit 4 personen
Utva is een kleine producent van lichte vliegtuigen. De fabriek in Pančevo werd in 1999 getroffen door NAVO-bommen. Het lesvliegtuig Lasta, dat vliegt sinds 1985, is nog steeds in ontwikkeling.
75
EERSTE VLUCHT 1976
De Utva 75 is een tweezits toestel voor de elementaire vliegopleidng, civiel of militair. Een kleine 140 stuks zijn gebouwd en kleine aantallen zijn in gebruik bij militaire luchtvaartafdelingen en vliegclubs in het voormalige Joegoslavië. Van de vierzits Utva 75A en het landbouw- vliegtuig 75Ag werden maar enkele toestellen gebouwd.
75
lengte 7,11 m
spanwijdte 9,73 m
motor 1 × Lycoming O-360, 180 pk
max startgewicht 960 kg
max snelheid 215 km/u
capaciteit 2 personen
614
EERSTE VLUCHT 1971
De VFW 614 was een klein verkeersvliegtuig voor korte afstanden met straalmotoren die ongebruikelijk boven de vleugel werden geplaatst. De speciaal ontwikkelde M45H-motor gaf problemen en het toestel bleek te duur in aanschaf voor de kleine maatschappijen waarvoor het bedoeld was. Er werden maar 14 VFW 614's gebouwd. Enkele ervan kwamen bij de Duitse luchtmacht terecht.
614
lengte 20,60 m
spanwijdte 21,50 m
motor 2 × Rolls-Royce / Snecma M45H, 2 × 3311 kg stuwdruk
max startgewicht 19 958 kg
max kruissnelheid 705 km/u
capaciteit 40-44 passagiers
Birdseye Lewis en Chance Vought startten in 1917 de Lewis and Vought Corporation in Astoria, New York. In 1919 verhuisde de firma naar Long Island. Zijn partner trok zich in 1922 terug en Vought overleed in 1930, maar het bedrijf dat zijn naam draagt is in een of andere vorm steeds blijven bestaan. Vought Aircraft maakt momenteel vliegtuigonderdelen voor andere fabrikanten.
O2U / O3U Corsair
EERSTE VLUCHT 1926
Het eerste van drie Vought-vliegtuigen met de naam Corsair (Zeerover) was een tweedekker voor verkenning en observatie, aan de Amerikaanse marine geleverd
met wielen, drijvers of amfibische drijvers voor gebruik van vliegdekschepen en kustbases. De O2U-versies werden vanaf 1930 opgevolgd door de verbeterde O3U- uitvoeringen, die van de mariniers de aanduiding SU meekregen. Exportuitvoeringen waren de V-65 en V-93.
met wielen, drijvers of amfibische drijvers voor gebruik van vliegdekschepen en kustbases. De O2U-versies werden vanaf 1930 opgevolgd door de verbeterde O3U- uitvoeringen, die van de mariniers de aanduiding SU meekregen. Exportuitvoeringen waren de V-65 en V-93.
SU-4
lengte 8,37 m
spanwijdte 10,97 m
motor 1 × Pratt & Whitney R-1690 Hornet, 600 pk
max startgewicht 2161 kg
max snelheid 269 km/u
capaciteit 2 personen
F4U Corsair
EERSTE VLUCHT 1940
De opmerkelijke F4U met zijn meeuwenvleugel was de beste vliegdekjager en -jachtbommenwerper van de Tweede Wereldoorlog. Hij kreeg in 1943 zijn vuurdoop, maar werd pas in 1944 vanaf vliegdekschepen ingezet vanwege bezorgdheid over het beperkte uitzicht van de vlieger over de lange neus. De productie ging tot 1952 door en beliep in totaal meer dan 12 500 exemplaren, waaronder door Goodyear gebouwde toestellen met de aanduiding FG en door Brewster gefabriceerde F3A's.
F4U-1D
lengte 10,16 m
spanwijdte 12,47 m
motor 1 × Pratt & Whitney R-2800 Double Wasp, 2000 pk
max startgewicht 6350 kg
max snelheid 671 km/u
capaciteit 1 persoon
In 1932 zette autofabrikant Erett Cord in Los Angeles een vliegtuigfabriek op die de V-1 moest gaan bouwen, een metalen eenmotorig verkeersvliegtuig ontworpen door Gerard 'Jerry' Vultee. Het bedrijf heette vanaf 1939 Vultee Aircraft en fuseerde in 1943 met Consolidated tot Convair.
BT-13 Valiant
EERSTE VLUCHT 1939
De BT-13, bijgenaamd 'Vibator' omdat hij hevig schudde als er met de minimumsnelheid gevlogen werd, was het Amerikaanse lesvliegtuig voor de basisopleiding in de Tweede Wereldoorlog. De leerlingen vlogen eerst op een elementaire trainer, dan op de BT-13 en daarna op de AT-6 Texan. De marineaanduiding van de BT-13 was SNV en de BT-15-variant had een Wright R-975-motor.
BT-13
lengte 8,79 m
spanwijdte 12,80 m
motor 1 × Pratt & Whitney R-985 Wasp Junior, 450 pk
max startgewicht 2039 kg
max startgewicht 290 km/u
capaciteit 2 personen
De Westland-fabriek in Yeovilton, in Somerset, dateert van 1915. Na de Tweede Wereldoorlog sloot het bedrijf een licentieovereenkomst met Sikorsky en legde het zich toe op helikopters.
In 2000 fuseerde het met zijn Italiaanse partner in het AW101-programma tot Agusta Westland.
In 2000 fuseerde het met zijn Italiaanse partner in het AW101-programma tot Agusta Westland.
EERSTE VLUCHT 1960
De Scout werd ontwikkeld uit de Saunders-Roe P.531, een prototype dat zelf voortkwam uit de door een zuiger- motor aangedreven Skeeter. Zo'n 150 Scouts werden voor het Engelse leger geproduceerd als observatie-, verbindings- en lichte aanvalsheli's; er konden machine- geweren en antitankraketten worden aangebracht. Het type is ingezet in conflictgebieden, waaronder Noord-Ierland en de Falklands. De Wasp is een marineversie.
Scout AH.1
romplengte 9,24 m
rotordiameter 9,83 m
max startgewicht 2495 kg
max snelheid 211 km/u
capaciteit 5 personen
EERSTE VLUCHT 1962
Om mee te opereren vanaf het dek van kleine fregatten bestelde de Britse Royal Navy een marineversie van de Scout met een vierwielig onderstel in plaats van ski's. Deze had geen eigen sonarapparatuur, maar hij kon
wel twee torpedo's tegen onderzeeboten meenemen, of lichte antischipraketten of vier personeelsleden of een brancard. Er werden 133 Wasps gebouwd, waaronder kleine aantallen voor export naar verschilende landen.
wel twee torpedo's tegen onderzeeboten meenemen, of lichte antischipraketten of vier personeelsleden of een brancard. Er werden 133 Wasps gebouwd, waaronder kleine aantallen voor export naar verschilende landen.
Wasp HAS.1
romplengte 9,24 m
rotordiameter 9,83 m
max startgewicht 2495 kg
max snelheid 193 km/u
capaciteit 5 personen
Sea King
EERSTE VLUCHT 1969
De Westland Sea King, de Engelse uitvoering van de
S-61/H-3 van Sikorsky, is gebouwd in onderzeeboot-
bestrijdings- en reddingsversies voor de Britse marine en militaire exportafnemers. Een transportversie werd Commando gedoopt door Westland en Sea King HC.4 door de Engelse marine. De Sea King AEW.5 draagt een waarschuwingsradar met zich mee; deze werd
met spoed ontwikkeld voor de Falklandoorlog in 1982.
S-61/H-3 van Sikorsky, is gebouwd in onderzeeboot-
bestrijdings- en reddingsversies voor de Britse marine en militaire exportafnemers. Een transportversie werd Commando gedoopt door Westland en Sea King HC.4 door de Engelse marine. De Sea King AEW.5 draagt een waarschuwingsradar met zich mee; deze werd
met spoed ontwikkeld voor de Falklandoorlog in 1982.
Sea King HC.4
romplengte 17,01 m
rotordiameter 18,90 m
motor 2 × Rolls-Royce Gnome, 2 × 1590 pk
max startgewicht 9526 kg
max snelheid 225 km/u
capaciteit 28 passagiers
EERSTE VLUCHT 1971
De snelle, wendbare Lynx is een van de helikopters die werden ontwikkeld in het kader van een Engels-Frans akkoord. Vele marines en het Engelse leger gebruiken hem, maar het Franse leger annuleerde hem en op de civiele markt raakte hij niet verkocht. Het Engelse leger ontving 114 Lynx AH.1's met een ski-onderstel voor licht transport en tankbestrijding. Deze zijn gemoderniseerd tot AH.7-standaard met sterkere motoren en een grotere hoofd- en staartrotor. Het kleine aantal AH.9-toestellen is uitgerust met het wielonderstel van de marine-Lynx.
Lynx AH.1
romplengte 12,06 m
rotordiameter 12,80 m
motor 2 × Rolls-Royce Gem, 2 × 900 pk
max startgewicht 4535 kg
max kruissnelheid 269 km/u
capaciteit 11 personen
EERSTE VLUCHT 1972
De marinevariant van de Lynx, waarvan de eerste versie de Lynx HAS.2 voor de Engelse en Franse marine was, heeft een wielonderstel om het gebruik vanaf schepen te vergemakkelijken. Uiteenlopende versies worden nu gebruikt door 16 landen, vooral met een onderzeeboot- bestrijdingstaak of, zoals de Engelse Lynx HMA.8, in een rol tegen oppervlakteschepen. Vaak zijn er verbeterde motoren en rotors aangebracht. De afgebeelde versie wordt door de Nederlandse marine SH-14D genoemd.
Lynx HAS.2
romplengte 11,92 m
rotordiameter 12,80 m
motor 2 × Rolls-Royce Gem, 2 × 900 pk
max startgewicht 4765 kg
max kruissnelheid 230 km/u
capaciteit 11 personen
Y-7 / MA60
EERSTE VLUCHT 1970
De Antonov An-24 werd in Xian in China zonder licentie gekopieerd als de Y-7, die halverwege de jaren tachtig bij de Chinese staatsluchtvaar maatschappij in dienst kwam. De Y-7H (aanvankelijk Y-14) is een vrachtversie met achterlaadklep, die vergelijkbaar is met de An-26. De MA-60 (Modern Ark 60) is een verlengde uitvoering
voor 60 passagiers met westerse motoren en uitrusting.
voor 60 passagiers met westerse motoren en uitrusting.
MA60
lengte 24,31 m
spanwijdte 29,20 m
motor 2 × Pratt & Whitney Canada PW127, 2 × 2880 pk
max startgewicht 21 800 kg
max snelheid 514 km/u
capaciteit 60 passagiers
Alexander Jakovlev (1906-1989) was een van de grote Russische vliegtuigontwerpers. In 1934 kreeg hij zijn eigen ontwerpbureau, gevestigd in Staatsvliegtuigfabriek 115 in Moskou. Sinds 2006 is de Yak Aircraft Corporation de Yak-divisie geworden van de United Aircraft Corporation, OAK.
Yak-3
EERSTE VLUCHT 1943
Een van de beste jagers van de Tweede Wereldoorlog was de lichtgewicht Yak-3, het tweede ontwerp met deze aanduiding, ontstaan als een verfijnde uitvoering van de Yak-1. Gemaakt voor luchtgevechten op lagere hoogten vormde hij een formidabele tegenstander voor de Duitse Luftwaffe boven de slagvelden van het Oostfront. 5000 Yak-3's werden gebouwd, en in de jaren 1990 volgde er nog een kleine partij nieuwe Yak-3UA's voor liefhebbers.
Yak-3
lengte 8,49 m
spanwijdte 9,20 m
motor 1 × Klimov VK-105, 1620 pk
max startgewicht 2550 kg
max snelheid 655 km/u
capaciteit 1 persoon
Yak-11
EERSTE VLUCHT 1946
In 1945 bouwde Yakovlev een geheel metalen uitvoering met stermotor van de Yak-3, de Yak-3U, en een variant ervan als tweezits trainer, de Yak-3UTI, ging in verfijnde vorm in productie als de Yak-11, die het standaard les- vliegtuig voor gevorderen werd van de communistische wereld. Er werden 4500 stuks gebouwd, waarvan 700 door Let in Tsjechoslowakije met de aanduiding C-11. De versie Yak-11U / C-11U had een neuswielonderstel. De Yak-11 stond bekend als Moose onder NAVO-piloten.
Yak-11
lengte 8,20 m
spanwijdte 9,40 m
motor 1 × Shvetsov ASh-21, 700 pk
max startgewicht 2440 kg
max snelheid 465 km/u
capaciteit 2 personen
Yak-40
EERSTE VLUCHT 1966
Lang voor regionale straalverkeersvliegtuigen populair werden in het Westen bouwde de Sovjet-Unie iets meer dan 1000 stuks van dit driemotorige toestel met rechte vleugel, dat kan opereren van grasbanen van 700 m.
De middelste motor was alleen bedoeld om de start- prestaties te verbeteren, maar blijft in de praktijk de hele vlucht aan, en het toestel is niet bepaald zuinig. Veel Yak-40's worden tegenwoordig gebruikt als privéjet.
De middelste motor was alleen bedoeld om de start- prestaties te verbeteren, maar blijft in de praktijk de hele vlucht aan, en het toestel is niet bepaald zuinig. Veel Yak-40's worden tegenwoordig gebruikt als privéjet.
Yak-40
lengte 20,36 m
spanwijdte 25,00 m
motor 3 × Ivchenko AI-25,
3 × 1500 kg stuwdruk
max startgewicht 16 000 kg
max kruissnelheid 550 km/u
capaciteit 33 passengers
Yak-42
EERSTE VLUCHT 1975
De Yak-42 heeft kenmerken van de Yak-40, maar is een veel groter en sneller verkeersvliegtuig met turbofan- motoren.
De pijlstand van de vleugel werd vergroot tijdens de ontwikkeling van de Yak-42, die moeizaam verliep. Eind 1980 kwam het toestel in dienst bij Aeroflot. Door de ineenstorting van de Sovjet-Unie bleef de productie van de Yak-42 beperkt tot circa 180 stuks.
Yak-42D
lengte 36,38 m
spanwijdte 34,88 m
motor 3 × Lotarev D-36,
3 × 6500 kg stuwdruk
max startgewicht 57 000 kg
max kruissnelheid 810 km/u
capaciteit 104-120 passagiers
Zlín is de merknaam van de Moravan-fabriek, die sinds 1934 meer dan 5000 lichte vliegtuigen heeft gebouwd. Het bedrijf, gevestigd in de stad
Otrokovice, is tegenwoordig in Ierse handen.
Z-26 Trenér Master
EERSTE VLUCHT 1957
Het elementaire lesvliegtuig Z-326 Trenér Master kwam voort uit de vroegere Z-26 Trenér en introduceerde een elektrisch intrekbaar landingsgestel. De Z-526-versie is bijna hetzelfde, maar de Z-526F heeft een M137-motor en het laatste model, de Z-726, een M337-turbomotor. Er zijn ook eenpersoons Akrobat-uitvoeringen gebouwd.
Z-326
lengte 7,83 m
spanwijdte 10,58 m
motor 1 × Walter Minor, 160 pk
max startgewicht 900 kg
max snelheid 245 km/u
capaciteit 2 personen
Z-37 Čmelák
EERSTE VLUCHT 1963
Onder leiding van chef-ontwerper Ladislav Smrčekinne werd de Čmelák (Hommel), een landbouwsproeier, ontwikkeld door Moravan en Let samen. Ongeveer 700 stuks werden gebouwd, waaronder een dertigtal Z-37T's met een Walter M601-schroefturbinemotor. Er kan een monteur meevliegen in een cabine achter de cockpit.
Z-37
lengte 8,55 m
spanwijdte 12,22 m
motor 1 × Avia M462, 380 pk
max startgewicht 1850 kg
max snelheid 216 km/u
capaciteit 2 personen
